Theo các chuyên gia quân sự thế giới thì “Đây là bước tiến vượt bậc của nền khoa học quân sự nhân loại, phương tiện này nâng cao vượt bậc khả năng tác chiến của quân đội”. Dấu ấn của loại thiết bị này in đậm trong cuộc chiến tranh Vùng Vịnh (1991), chiến tranh Afghanistan (2001) và Iraq (2003); Mỹ và NATO đã tận dụng triệt để phương tiện không người lái, đặc biệt là các phương tiện bay để thực hiện nhiệm vụ trinh sát, cung cấp thông tin, chỉ thị mục tiêu tiến công và giám sát liên tục các hành động quân sự trên chiến trường, đồng thời trực tiếp tiến công tiêu diệt nhiều mục tiêu quan trọng trong chiều sâu phòng ngự của đối phương. Ngoài ra, các phương tiện không người lái mặt đất (Robot các loại) cũng được sử dụng hiệu quả trong trinh sát, vận tải, tiến công mục tiêu mặt đất hay rà phá bom mình, thiết bị nổ… Thực tiễn quá trình hình thành, phát triển các loại PTKNL cho thấy, so với phương tiện có người lái, chúng có nhiều ưu điểm, đó là: kích thước nhỏ gọn, khó phát hiện; giá thành rẻ; khả năng cơ động tốt; không gây ra thương vong về người; khả năng bị phá hủy trên chiến trường thấp. Hơn nữa, về công năng, nhiệm vụ, các PTKNL không chỉ có khả năng trinh sát, giám sát, mà còn có thể tiến công vào hầu hết các mục tiêu của đối phương trong các môi trường: trên đất liền, trên không và trên biển. Với những ưu điểm trên, PTKNL đã, đang được coi là giải pháp làm thỏa mãn nhiều mục đích, cả về chính trị, quân sự, kinh tế và ngoại giao của các chủ thể tiến hành chiến tranh. Đó cũng là lý do vì sao hiện nay đã có trên 50 quốc gia sử dụng PTKNL vào các nhiệm vụ quân sự của mình. Theo dự đoán của các chuyên gia, trong những thập niên tới, sẽ có nhiều nước hướng mạnh đến phát triển hệ thống PTKNL, đưa số lượng các quốc gia sử dụng phương tiện này ngày càng tăng.

Trong lĩnh vực phòng chống vũ khí hóa học, sinh học, phóng xạ, nguyên tử và chất nổ (gọi tắt là CNRNe), phương tiện không người lái đã được ứng dụng mạnh mẽ và đạt được thành công nhất định. Lần đầu tiên PTKNL được đưa vào sử dụng ngoài thực địa sau vụ thảm họa kép (động đất - sóng thần) tại Fukushima, Nhật Bản năm 2011. Tại thời điểm đó, tập đoàn sản xuất Robot Endeavour (Hoa Kỳ) đã triển khai 04 phương tiện không người lái mặt đất (còn được gọi là Rô bốt) tới khu vực nhà máy điện hạt nhân Fukushima, nơi chịu hậu quả nặng nề nhất từ thảm họa và đang đứng trước nguy cơ rò rỉ một lượng lớn phóng xạ, chất thải hóa học ra môi trường xung quanh, bao gồm: Rô bốt Packbot 510 và Warrior 710 được thiết kế dành riêng cho việc trinh sát, phát hiện, thu gom, xử lý hóa, độc, xạ, chất nổ trên chiến trường; tuy nhiên khi cần có thể thay đổi cấu hình để phù hợp với mọi hoàn cảnh, điều kiện môi trường khác nhau. Được tích hợp sẵn các thiết bị kỹ thuật công nghệ cao, hiện đại như bộ kit cảm biến phát hiện độc tố, phóng xạ, chất nổ; camera hồng ngoại độ phân giải cao; ăng-ten thu phát tín hiệu GPS từ vệ tinh; bánh xích tự động…, Packbot 510 và Warrior 710 dễ dàng tiếp cận khu nhiễm xạ cao (rất nguy hiểm đối với con người), kể cả nơi ánh sáng yếu hoặc trong bóng tối, nhanh chóng phát hiện, thăm dò, thu gom, lấy mẫu, đo đạc các loại chất độc, gửi số liệu và hình ảnh tới trung tâm chỉ huy ở xa khu nhiễm. Kết quả đạt được tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima hết sức ấn tượng: Các thông số về mức độ bức xạ, độc tố hóa học, sinh học, chất nổ đo được từ Rô bốt đạt độ chính xác gần như tuyệt đối, hình ảnh khu vực nhiễm độc thu được rõ nét, giúp cho quá trình khắc phục thảm họa diễn ra thuận lợi, an toàn, hiệu quả cao.

Packbot 510

Warrior 710

Khu vực nhà máy điện hạt nhân Fukushima cũng ghi nhận khả năng hoạt động hiệu quả của các phương tiện không người lái trên không. Đó là các máy bay không người lái: Honeywell T-Hawk Micro của Mỹ, EMT Museco của Đức, Zala 421-02X của Nga. Cũng giống Rô bôt, máy bay không người lái có khả năng thực hiện việc thăm dò, phát hiện các loại chất độc hóa học khác nhau từ chất độc thần kinh, chất độc kích thích, chất độc loét da đến các tiền chất, hóa chất độc công nghiệp dưới dạng thể hơi hoặc son khí; phát hiện các chất sinh học như tế bào thực vật mang mầm mống độc tố, thực vật khó phân hủy; đo đạc mức độ nhiễm xạ, cảnh báo khả năng sử dụng vũ khí hủy diệt lớn. Tuy nhiên, các máy bay không người lái có điểm ưu việt hơn hẳn Rô bốt đó là việc chuyển tải hình ảnh trên một khu vực rộng lớn từ trên cao. Các hình ảnh bao quát sẽ giúp đội khắc phục có những phương án tiếp cận tốt hơn, tránh được thương vong trong quá trình khắc phục sự cố. Pin Ion giúp máy bay làm việc nhiều giờ liên tục, thiết kế mô đun phản lực giúp máy bay có thể hoạt động trên độ cao hàng ngàn mét so với mực nước biển. Sự trợ giúp từ các phương tiện bay không người lái đã làm cho quá trình khắc phục thảm họa động đất - sóng thần tại nhà máy điện Hạt nhân Fukushima diễn ra dễ dàng hơn, hiệu quả hơn, nhanh chóng hơn.

Honeywell T-Hawk Micro

Zala 421-02X

Từ thành công ban đầu có tính bước ngoặt đó, PTKNL ngày càng được sử dụng rộng rãi và có mặt trong biên chế quân đội các nước, trong các cơ quan thực thi pháp luật và các nhà máy điện hạt nhân trên khắp thế giới. Với giá thành tương đối rẻ, tích hợp nhiều thiết bị hiện đại, khả năng cơ động cao, phụ tùng dễ thay thế, bảo dưỡng, các loại Robot, máy bay không người lái này hoàn toàn có thể thay thế con người để làm việc trong những môi trường độc hại, mức độ nhiễm xạ cao với độ tin cậy tuyệt đối. Tuy nhiên, các PTKNL có thể trở thành mối đe dọa lớn nếu rơi vào tay các tổ chức khủng bố, các nhà nước cực đoan. Các tổ chức này có thể sử dụng PTKNL bí mật theo dõi các cơ sở quân đội, cơ quan tình báo, cơ quan trọng yếu của nhà nước; sau đó lên kế hoạch tấn công khủng bố. Đã có những bằng chứng về việc Tổ chức Nhà nước Hồi giáo (ISIL) sử dụng Rô bốt để lắp đặt thiết bị gây nổ tấn công quân đội Iraq. Chính vì thế, cần phải có cơ chế quản lý chặt chẽ việc sản xuất, sử dụng PTKNL vì mục đích hòa bình.

Với tốc độ phát triển mạnh mẽ hệ thống PTKNL theo hướng thực hiến hóa, đa năng hóa như hiện nay, một số chuyên gia dự đoán “ Trong tương lai các loại PTKNL sẽ hoàn toàn thay thế con người trong một vài lĩnh vực như khắc phục sự cố môi trường, giám sát công nghệ điện hạt nhân…”. Không chỉ có tác động về mặt quân sự; việc ra đời hàng loạt PTKNL và tiếp tục phát triển có tính chất bùng nổ trong tương lai đã, và đang và sẽ tác động không nhỏ đến đời sống chính trị quốc tế.

Với mục tiêu xây dựng Quân đội chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, quân đội ta đang tập trung đột phá trong lĩnh vực khoa học công nghệ; kết hợp mua mới các vũ khí, trang bị hiện đại; đồng thời cũng tự phát triển nền công nghiệp quốc phòng đủ khả năng sản xuất các loại vũ khí hiện đại công nghệ cao, trong đó bao gồm các loại PTKNL phục vụ sự phát triển kinh tế-xã hội và an ninh Tổ quốc.