Huấn luyện mang mặc khí tài đề phòng tại Lữ đoàn 88

Từ sau khi giải phóng miền Nam đến giữa thập kỷ 90 của thế kỷ 20, chưa có đơn vị Hoá học nào của Bộ được bố trí trên hướng chiến lược miền Trung và Tây Nguyên. Do đó, việc tìm vị trí đứng chân trên địa bàn này được Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Binh chủng rất quan tâm và đến năm 1995 đã có mảnh đất doanh trại đầu tiên của Tiểu đoàn 906 và Kho K64 ở xã Phước Thành, huyện Tuy Phước, Bình Định. Trong năm ấy tôi được 3 lần đặt chân lên mảnh đất này.

Sáng 27/3/1995, sau mấy ngày nằm trọ tại nhà khách Tỉnh đội ở Quy Nhơn, đoàn công tác của cơ quan BTL gồm Thượng tá Trần Đức Quảng (Phó Tham mưu trưởng), Thượng tá Lê Văn Dương (Chủ nhiệm Hậu cần), Trung tá Phạm Quốc Trung (Trợ lý Kế hoạch Cục Kỹ thuật), Thiếu tá Bùi Xuân Khoa (Trợ lý Tác chiến) và Đại úy Ngô Chí Thông (Trợ lý Doanh trại) vào nhận bàn giao doanh trại từ Lữ 575, QK5. Đại diện cơ quan Bộ Tư lệnh Quân khu có đồng chí Phó phòng Doanh trại và đồng chí Dân - Chủ nhiệm Hoá học.

Đó là một khu đất có diện tích khoảng 28ha, không có tường rào bảo vệ, trước giải phóng là nơi đồn trú của một đơn vị quân Hàn Quốc. Mặt đường nhựa vào đơn vị đã bong tróc nham nhở, rãnh bên đường bị nước chảy xói sâu hoắm theo thời gian. Đất đai khô cằn, cây cối hầu như chỉ có keo và bạch đàn tái sinh. Đang là mùa khô nên màu xanh cây cỏ càng hiếm. Tài sản đáng kể trên đó là các dãy nhà cấp 4 đang xuống cấp, song cũng được bàn giao tỉ mỉ đến từng cánh cửa. Có một chiếc xuồng hợp kim nhôm cũ đang dùng làm bể chứa nước, chúng tôi xin giữ lại nhưng họ không dám quyết, nói là phải xin ý kiến của Quân khu và chỉ cho 1 chiếc xuồng cũ bằng composite. Lúc đó, dù đã 20 năm sau giải phóng nhưng lác đác vẫn còn những trụ xây có sơn các chữ Hàn. Trong một lô bạch đàn có 1 chiếc cầu bảo dưỡng xe bằng beton nên tôi đoán nơi đây từng là khu kỹ thuật của đơn vị “Mãnh Hổ” Hàn Quốc. Nguồn nước duy nhất là chiếc giếng đào đã cũ ngoài rìa doanh trại. Mặc dù ở cuối huyện Tuy Phước, giáp địa giới huyện miền núi Vân Canh, song khu đất này nằm sát trục đường sắt Bắc Nam nên tiếng còi tàu hoả ngày ngày chạy qua cũng giúp xua đi cảm giác xa xôi, hẻo lánh.

Sau khi nhận bàn giao, theo yêu cầu của Bộ Tư lệnh, Trung đoàn 86 cử Trung úy Ngô Minh Tiến, trung đội trưởng và 3 chiến sĩ vào trông coi doanh trại. Phạm vi rộng, người ít nên Phòng Hóa học Quân khu 5 hỗ trợ cho “mượn” thêm 3 chiến sĩ của Tiểu đoàn Phòng hóa nữa để đủ sức bảo vệ.

Trong khi chờ quyết định của Bộ, ngày 7/5/1995, đoàn công tác của các cơ quan Bộ Tư lệnh do Đại tá Nguyễn Ngọc Linh, Phó Tư lệnh - Tham mưu trưởng chỉ huy vào nắm tình hình và triển khai một số việc cần làm. Đoàn có các đồng chí: Trần Đức Quảng, Trần Đông Sơ (Bộ Tham mưu), Trịnh Xuân Báu, Hoàng Xuân Dũng (Cục Chính trị), Bùi Thái Hữu, Phạm Quốc Trung (Cục Kỹ thuật), Lê Văn Dương, Ngô Chí Thông (Cục Hậu cần), Nguyễn Xuân Hùng (Phòng Tài chính). Sau 2 ngày hành quân trên chiếc xe TOYOTA 12 chỗ (do đồng chí Phán lái), lần này được chạy thẳng vào đơn vị. Đón chúng tôi là bộ đội “quân nhà ta” nên tuy còn thiếu thốn đủ thứ nhưng ai cũng vui, thoải mái, ấm áp, cảm thấy như được về nhà của mình.

Trên tổng diện tích vừa nhận, Cục Kỹ thuật được dùng khoảng 4ha để lập quy hoạch Kho K64. Tôi cùng đồng chí Bùi Thái Hữu, Phó Chủ nhiệm Kỹ thuật Binh chủng, đo đạc mấy lô đất, chụp ảnh một số công trình doanh trại. Về đến cơ quan, tôi viết tay một bản báo cáo mô tả chi tiết kèm các bức ảnh và đề xuất, kiến nghị với Tư lệnh về ý định quy hoạch Kho K64 với đồng bộ các phân khu chức năng. Bản báo cáo được Tư lệnh đọc rất kỹ vì ông cũng chưa vào khu đất đó. Tôi nhớ, khi đi qua phòng làm việc của Phòng Kế hoạch, Cục Kỹ thuật, Tư lệnh ghé vào chỗ tôi nói: “Tôi đọc báo cáo của chú rồi. Tốt. Nhưng là sau giải phóng 1975 chứ không phải 1995 nhé”.Thì ra tôi đã viết nhầm chi tiết này trong bản báo cáo.

Sau khi có đất, ngày 20/5/1995, Bộ Tổng Tham mưu ra quyết định thành lập và tiếp đó là quyết định về vị trí đóng quân của Tiểu đoàn 906 và Kho K64 trực thuộc Bộ Tư lệnh Hoá học, chính thức ghi nhận sự có mặt của lực lượng hóa học đầu tiên của Bộ trên dải đất “Khu Năm dằng dặc khúc ruột miền Trung”.

Ngày 30/10/1995, tôi tham gia chuyến công tác phía Nam của Bộ Tư lệnh và một lần nữa lại đến d906, K64. Tại đó, Tư lệnh Binh chủng giao nhiệm vụ cho đơn vị và ủy quyền cho đồng chí Nguyễn Minh Thành, chỉ huy các đơn vị Hóa học phía Nam, thường xuyên kiểm tra, nắm tình hình các mặt công tác của d906, K64. Việc lập quy hoạch kho mới hình thành trong ý tưởng thì tháng 8/1996 Bộ quyết định dành 23 ha trong khu đất nói trên cho kho CK52. Còn lại được cấp cho d906, K64 như diện tích hiện nay đơn vị đang quản lý.

Bằng công sức và tình yêu đơn vị, dưới bàn tay bộ đội kết hợp với đầu tư của trên, những khó khăn dần được vượt qua. Đất đai được phân lô quy hoạch để xây dựng nhà cửa, sân đường. Một phần được cải tạo để tăng gia. Vào mùa khô, anh em chắt chiu từng xô nước tưới để duy trì màu xanh cây cối. Chẳng bao lâu, mảnh đất cằn khô năm xưa đã biến thành một doanh trại khang trang, xanh, sạch, đẹp với đủ vườn rau, vườn thuốc nam, bồn hoa, cây cảnh. Nhiều quân nhân đã xây dựng gia đình và có nguyện vọng phục vụ lâu dài ở miền quê mới Bình Định. Hình ảnh Anh Bộ đội Phòng hóa cũng tỏa sáng và để lại nhiều dấu ấn nơi đây, nhất là qua nhiệm vụ xử lý môi trường độc hại, mang lại cuộc sống an lành cho nhân dân, như: Trực tiếp cứu hộ, cứu nạn dưới giếng khí độc ở huyện Hoài Nhơn, xử lý chất độc CS ở Đèo Cù Mông, lấy mẫu xác định vật thể lạ trôi dạt vào bờ biển Quy Nhơn, xử lý đất nhiễm dioxin tại sân bay Phù Cát, xử lý quả “bom lạ” ở Gia Lai… Cùng với đó, hàng nghìn quân dự bị động viên Hoá học đã được huấn luyện tại đây, bổ sung lực lượng nòng cốt cho công tác phòng hóa phổ thông rộng rãi của các tỉnh miền Trung.

Tháng 8/2004, cùng với việc quyết định thành lập Đại đội 67 chuyên trách cơ động làm nhiệm vụ chống khủng bố trên địa bàn miền Trung, Bộ Tư lệnh cũng tích cực tìm vị trí đóng quân cho đơn vị mới này. Một lần, tôi được đi cùng đồng chí Tư lệnh Binh chủng đến gặp Trung tướng Trần Phước, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần trình bày về nhiệm vụ và đề nghị Tổng cục giúp đỡ đất đóng quân tại Đà Nẵng. Sau một thời gian, Tổng Cục đồng ý nhường 1ha từ doanh trại của Tiểu đoàn Vận tải 743 tại Phường Hoà Khánh Nam, Quận Liên Chiểu cho Binh chủng xây dựng doanh trại c67. Tuy diện tích khiêm tốn, song giá trị không nhỏ. Nó không chỉ đảm bảo thuận lợi cho thực hiện nhiệm vụ phòng hóa ở mục tiêu trọng điểm mà còn từ đó, Binh chủng đã có thêm một cơ ngơi thứ hai tại miền Trung, là điểm dừng chân giữa cung đường Hà Nội - Bình Định. Các đoàn công tác xuyên Việt của Bộ Tư lệnh không phải tìm chỗ trọ ở bên ngoài mỗi khi đi qua Đà Nẵng. Đóng quân tại đây, anh em ta luôn giữ mối quan hệ đoàn kết tốt với nhân dân và các đơn vị bạn trong khu vực. Đơn vị giúp họ huấn luyện các nội dung quân sự (bắn súng, điều lệnh…), giao lưu văn nghệ, thể thao, xử lý môi trường; đặc biệt là đã giúp dVT 743 xử lý các thùng chất độc CS bị vùi lấp nhiều năm trong doanh trại. Phía bạn lại cho đơn vị mượn thao trường huấn luyện, mượn đất, ao để tăng gia… Tiểu đoàn 2 Thông tin/Lữ 575, cho c67 toàn quyền quản lý đoạn đường đi chung trong khu vực. Anh em cũng làm dân vận rất tốt và được địa phương cho thêm gần 1000m2 đất để mở rộng diện tích nhà xe. Nhờ vậy diện tích sử dụng thực tế được cải thiện đáng kể.

Tuy nhiên, nhiệm vụ của Binh chủng ngày càng phát triển. Tháng 12/2008, Bộ Tổng Tham mưu quyết định chuyển d906 ra Đà Nẵng, đóng tại doanh trại c67. Do đó, việc tìm vị trí rộng hơn cho đơn vị lại tiếp tục được đặt ra. Một mặt Bộ Tư lệnh chỉ đạo cơ quan tích cực bám sát, đề nghị Cục Tác chiến tìm giúp, mặt khác liên hệ xin Quân khu 5 và các đơn vị bạn giúp đỡ. Tháng 7/2009, các đồng chí Đào Cảnh Toàn, Nguyễn Văn Miền/Bộ Tham mưu Binh chủng, cùng cán bộ Cục Tác chiến trực tiếp khảo sát các vị trí được Quân khu 5 giới thiệu nhưng nhận thấy các nơi đó đều không phù hợp.

Thời gian đó, Bộ đội Hoá học vừa giúp Nhà máy A42 của Quân chủng Phòng không - Không quân xử lý các bình khí Clo bị rò rỉ (6/2009) và đang xử lý đất nhiễm dioxin tại một số sân bay phía Nam nên thường xuyên có mối quan hệ hiệp đồng công việc với Quân chủng Phòng không - Không quân. Khi được biết là phía Tây sân bay Đà Nẵng vẫn còn đất chưa sử dụng, tôi trực tiếp trao đổi với các đồng chí Tư lệnh và Chính ủy Quân chủng về nhiệm vụ chuyên môn của Binh chủng tại Đà Nẵng, trong đó có việc bảo đảm an toàn về hóa học, phóng xạ, sinh học cho các đơn vị Phòng không - Không quân; tẩy độc dioxin tại sân bay… và đề nghị Quân chủng giúp đỡ Binh chủng về đất đóng quân cho một tiểu đoàn ở gần sân bay để tiện cơ động khi có tình huống. Một lần dự Hội nghị ở Bộ Quốc phòng, khi giải lao tại sảnh hội trường, đồng chí Trung tướng Lê Hữu Đức, Tư lệnh Quân chủng đang nói chuyện với tôi, liền gọi đồng chí Sư đoàn trưởng và Chính ủy Sư đoàn 372 đến nói: “Anh Trung Tư lệnh Hoá học đang cần vị trí đóng quân cho tiểu đoàn hóa học miền Trung. Sư đoàn giúp Binh chủng nhé”.

Vừa có ý kiến trực tiếp của chỉ huy Quân chủng, vừa có sự ủng hộ tích cực của Cục Tác chiến, nên Binh chủng đã sớm có thêm một khu đất ở Phường An Khê để bố trí dPH906 và Trung tâm ứng cứu khắc phục sự cố hóa học, phóng xạ, hạt nhân miền Trung theo Quyết định của Bộ Tổng Tham mưu. Khi các đồng chí Nguyễn Thanh Tùng, PTL-TMT cùng anh em cơ quan và cán bộ Cục Tác chiến vào Sư đoàn 372 nhận bàn giao đất (tháng 10/2010), có chỉ huy sư đoàn vẫn tỏ ra tiếc nuối khu đất vì đơn vị vẫn còn khó khăn về nhà ở cho gia đình cán bộ. Song vì nhiệm vụ chung, họ đã bàn giao nhanh gọn để Binh chủng lập dự án xây dựng một doanh trại mới khang trang, chính quy, tạo thế đứng vững chắc trên một địa bàn chiến lược của đất nước. Tấm lòng ấy của các đồng chí Phòng Không - Không quân đã động viên, khích lệ Bộ đội Hoá học rất nhiều trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình.

Trong một chương trình truyền hình Quân đội nhân dân gần đây, tôi thấy đưa tin Bộ xác định vị trí đóng quân cho Lữ đoàn PH88. Điều đó cho thấy sự quan tâm lớn của Bộ Quốc phòng đối với việc xây dựng lực lượng Hoá học cân đối, vững chắc trên các hướng chiến lược. Tôi hình dung một cơ ngơi nữa lại sắp hình thành, mở rộng bản đồ đóng quân của các đơn vị hóa học trực thuộc Bộ trên một địa bàn quan trọng. Đồng bào nơi ấy lại sắp được đón nhận và chở che, đùm bọc, giúp đỡ những người lính Phòng Hoá can trường, sáng tạo, nhân hậu, thủy chung, gần gũi với nhân dân. Môi trường nơi ấy sẽ được bảo vệ kịp thời an toàn về hóa, xạ, sinh học và màu xanh sẽ nhanh phủ kín những mảnh đất khô cằn. Một miền quê mới sẽ thu hút, níu kéo, giữ chân và đắp xây tổ ấm của những chàng lính Hoá trong một tương lai không xa./.

Trung tướng Phạm Quốc Trung

 Nguyên Tư lệnh Binh chủng Hóa học