Thông tin cơ bản về vụ kiện

Ngày 22/01/2013, Philippines chính thức đệ đơn khởi kiện Trung Quốc về các tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, Philippines phải dùng biện pháp pháp lý sau khi mọi nỗ lực giải quyết tranh chấp với Trung Quốc trong 17 năm không mang lại kết quả. Để theo đuổi vụ kiện này, Philippines đã chuẩn bị 4.000 trang hồ sơ và đội ngũ luật sư giỏi, am hiểu luật pháp quốc tế.

Giận dữ với động thái của Philippines, ngày 19/02/2013, Trung Quốc gửi Công hàm phản đối, cho rằng PCA không có quyền phân xử về vụ việc và kêu gọi Philippines giải quyết tranh chấp thông qua đám phán song phương. Tiếp theo, ngày 01/8/2013, Trung Quốc từ chối công nhận thẩm quyền của PCA và tuyên bố không tham gia phiên tòa.

Philippines đề nghị PCA phán quyết về bốn vấn đề liên quan đến mối quan hệ giữa Philippines và Trung Quốc ở Biển Đông, bao gồm:

1. Philippines muốn Tòa phán quyết về nguồn luật quy định quyền và nghĩa vụ của các bên trên Biển Đông và hiệu lực của Công ước Liên hợp Quốc về Luật Biển đối với yêu sách về quyền lịch sử bên trong cái gọi là “đường chín đoạn” của Trung Quốc
2. Philippines muốn Tòa phán quyết về liệu một số cấu trúc mà cả Trung Quốc và Philippines cùng yêu sách được xác định chính xác là đảo, đảo đá, bãi cạn lúc nổi lúc chìm hay bãi chìm theo Công ước.
3. Philippines muốn Tòa phán quyết liệu một số hành động của Trung Quốc ở Biển Đông có vi phạm Công ước không khi can thiệp vào việc Philippines thực thi các quyền chủ quyền và quyền tự do phù hợp với Công ước, cũng như Trung Quốc đã làm tổn hại đến môi trường biển thông qua các hoạt động đánh cá và xây dựng.
4. Philippines muốn Tòa phán quyết về một số hoạt động của Trung Quốc cải tạo đất quy mô lớn và xây dựng đảo nhân tạo ở Trường Sa kể từ khi vụ kiện bắt đầu đến nay đã làm mở rộng và làm phức tạp thêm tranh chấp.

Các thẩm phán của Tòa Trọng tài tại La Hay, Hà Lan (Ảnh: SCMP)

Lập trường của các bên

Về phía Philippines: Đưa ra 15 vấn đề yêu cầu Tòa xác định, gồm:

1. Phạm vi các vùng biển mà Trung Quốc và Philippines có quyền được hưởng trên Biển Đông phù hợp với Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển;
2. Các yêu sách của Trung Quốc về các quyền chủ quyền và quyền tài phán, “các quyền lịch sử”, đối với các vùng biển trên Biển Đông nằm bên trong cái gọi là “đường chín đoạn” là trái với Công ước và không có hiệu lực pháp lý;
3. Bãi Scarborough không được hưởng vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục địa riêng;
4. Bãi Vành Khăn (Mischief Reef), bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal) và đá Xu-bi (Subi Reef) đều là các bãi cạn nửa nổi, nửa chìm không thể có lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục địa…;
5. Bãi Vành Khăn (Mischief Reef) và bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal) là một phần của vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Philippines;
6. Đá Ga-ven (Gaven Reef) và đá Ken-nan (McKennan Reef) (bao gồm cả đá Huy-gơ (Hughes Reef)) là các bãi cạn nửa nổi nửa chìm, không thể có lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục địa, nhưng ngấn nước thấp nhất của chúng có thể được dùng để xác định đường cơ sở để tính chiều rộng lãnh hải của đảo Nam Yết (Namyit) và Sinh Tồn (Sin Cowe);
7. Bãi Gạc Ma (Johnson Reef), đá Châu Viên (Cuarteron Reef) và đá Chữ Thập (Fiery Cross Reef) không thể được hưởng vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục địa;
8. Trung Quốc đã can thiệp bất hợp pháp tới việc Philippines hưởng và thực thi các quyền chủ quyền của mình liên quan đến các nguồn tài nguyên trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Philippines;
9. Trung Quốc đã hành động bất hợp pháp khi không ngăn cản công dân và tàu thuyền của mình khai thác các nguồn tài nguyên sinh vật trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines;
10. Trung Quốc đã ngăn cản bất hợp pháp việc ngư dân Philippines theo đuổi sinh kế bằng việc can thiệp vào các hoạt động đánh bắt cá truyền thống tại bãi Scarborough;
11. Trung Quốc đã vi phạm nghĩa vụ theo Công ước trong việc bảo vệ và bảo tồn môi trường biển ở bãi Scarborough và bãi Cỏ Mây;
12. Việc Trung Quốc chiếm đóng và xây dựng tại bãi Vành Khăn là vi phạm các điều khoản của Công ước liên quan đến các đảo nhân tạo, thiết bị và công trình; vi phạm nghĩa vụ của Trung Quốc trong việc bảo vệ và bảo tồn môi trường biển theo Công ước; cấu thành những hành vi bất hợp pháp trong việc cố tình chiếm đoạt theo cách vi phạm Công ước;
13. Trung Quốc đã vi phạm các nghĩa vụ theo Công ước trong việc sử dụng các tàu chấp pháp một cách nguy hiểm, gây ra nguy cơ nghiêm trọng về va chạm với tàu Philippines hoạt động xung quanh bãi Scarborough;
14. Từ khi vụ kiện này được bắt đầu vào tháng 1/2013, Trung Quốc đã làm trầm trọng thêm và mở rộng các tranh chấp thông qua các việc sau: Can thiệp vào các quyền hàng hải của Philippines trong vùng nước tại và tiếp giáp bãi Cỏ Mây. Ngăn cản việc luân chuyển và tiếp tế cho lực lượng của Philippines đồn trú tại bãi Cỏ Mây. Đe dọa đến sức khỏe và đời sống của lực lượng của Philippines đồn trú tại bãi Cỏ Mây;
15. Trung Quốc phải chấm dứt có thêm các yêu sách và hành động phi pháp.

Về phía Trung Quốc: Trung Quốc không chấp nhận và không tham gia vào vụ kiện. Lập trường của Trung Quốc là: Tòa trọng tài không có thẩm quyền đối với vụ kiện này và đưa ra các lập luận sau:

1. Bản chất của vụ kiện là chủ quyền lãnh thổ đối với một số cấu trúc biển ở Biển Đông, vấn đề này nằm ngoài phạm vi của Công ước và không liên quan đến việc giải thích hay áp dụng Công ước;
2. Trung Quốc và Philippines đã thống nhất, thông qua các thỏa thuận song phương và Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông, giải quyết các tranh chấp thông qua thương lượng. Việc Philippines đơn phương khởi kiện là vi phạm nghĩa vụ theo quy định của luật pháp quốc tế;
3. Ngay cả khi giả định rằng nội dung của vụ kiện liên quan đến giải thích và áp dụng Công ước, các nội dung này là một phần không tách rời của quá trình phân định biển giữa hai quốc gia, như vậy sẽ rơi vào trường hợp tuyên bố năm 2006 của Trung Quốc phù hợp với Công ước, trong đó loại trừ các tranh chấp về phân định biển khỏi cơ chế trọng tài bắt buộc hay các cơ chế giải quyết tranh chấp bắt buộc khác.

Tính hợp pháp và thẩm quyền của Tòa Trọng tài

Tòa Trọng tài được thành lập vào ngày 21/6/2013, phù hợp với quy định trong Phụ lục VII Công ước Luật Biển để đưa ra phán quyết về vụ Philippines kiện Trung Quốc về Biển Đông. Toà gồm có 5 thẩm phán là: Thẩm phán Thomas A. Mensah (Ghana), Thẩm phán Jean-Pierre Cot (Pháp), Thẩm phán Stanislaw Pawlak (Phần Lan), Giáo sư Alfred H.A. Soons (Hà Lan) và Thẩm phán Rudiger Wolfrum (Đức). Thẩm phán Thomas A. Mensah là Chủ tịch Tòa Trọng tài. Toà Trọng tài thường trực là cơ quan đăng ký trong quá trình xét xử.

Điều 288 của Công ước quy định: Trong trường hợp xảy ra tranh chấp về việc liệu một toà hay một cơ quan trọng tài có hay không có thẩm quyền, vấn đề này sẽ do chính toà hay cơ quan trọng tài đó quyết định. Theo đó, Toà Trọng tài đã tổ chức một phiên tranh tụng về thẩm quyền và khả năng thụ lý vụ việc (tháng 7/2015) và ban hành một Phán quyết về thẩm quyền và khả năng thụ lý vụ việc vào ngày 29/10/2015, quyết định về một số vấn đề liên quan đến thẩm quyền và sẽ để lại một số vấn đề để tiếp tục xem xét. Sau đó tiếp tục tổ chức một phiên tranh tụng về các vấn đề nội dung của vụ kiện (từ 24 đến 30/11/2015).

Trung Quốc đã nhiều lần tuyên bố không chấp nhận và không tham gia vào quá trình tố tụng. Tuy nhiên, Phụ lục VII Công ước quy định việc vắng mặt của một bên hoặc việc một bên không thực hiện việc biện hộ không tạo nên bất kỳ rào cản nào cho tiến trình tố tụng. Phụ lục VII cũng quy định trong trường hợp một bên không tham gia vào tiến trình tố tụng, Toà Trọng tài “phải chắc chắn rằng Toà có thẩm quyền giải quyết vụ tranh chấp cũng như nội dung kiện phải được chứng minh đầy đủ cả về mặt pháp lý và thực tế”. Theo đó, Toà Trọng tài đã thực hiện các biện pháp cần thiết để kiểm tra tính xác thực của các đệ trình do Philippines đưa ra, yêu cầu Philippines cung cấp các lập luận, đặt ra các câu hỏi cho Philippines trước và trong hai phiên tranh tụng, chỉ định các chuyên gia độc lập có nhiệm vụ báo cáo Toà về các vấn đề kỹ thuật và thu thập các bằng chứng về mặt lịch sử liên quan đến các cấu trúc tại Biển Đông.

Phán quyết của Tòa về nội dung khởi kiện của Philippines

“Đường chín đoạn” và yêu sách quyền lịch sử của Trung Quốc trên các vùng biển thuộc Biển Đông

Tòa đã xem xét đến giá trị của “đường chín đoạn” của Trung Quốc và liệu Trung Quốc có quyền lịch sử đối với các tài nguyên ở Biển Đông bên ngoài giới hạn của các vùng biển mà nước này được hưởng theo Công ước hay không.

Tòa kết luận rằng trong phạm vi quyền lịch sử của Trung Quốc đối với các nguồn tài nguyên trong các vùng biển ở Biển Đông, quyền này bị xóa bỏ do chúng không phù hợp với chế định vùng đặc quyền kinh tế trong Công ước. Mặc dù trong lịch sử, những ngư dân Trung Quốc và các nước khác đã sử dụng các đảo tại Biển Đông, nhưng không có bất kỳ bằng chứng nào chứng minh về mặt lịch sử Trung Quốc đã chỉ một mình thực hiện việc kiểm soát vùng nước này cũng như tài nguyên tại đây. Vì vậy, Toà kết luận không có cơ sở pháp lý để Trung Quốc yêu sách quyền lịch sử đối với tài nguyên tại các vùng biển phía bên trong “đường chín đoạn”.

Về Quy chế của các cấu trúc tại Biển Đông

Theo Điều 13 và 121 của Công ước, các cấu trúc nổi trên mặt nước vào lúc thủy triều lên cao được hưởng lãnh hải 12 hải lý, trong khi những cấu trúc bị chìm khi thủy triều lên sẽ không có quyền có các vùng biển, trong khi đó Công ước phân loại các cấu trúc dựa trên điều kiện tự nhiên. Vì vậy, bãi Scarborough, Gạc Ma, Châu Viên và Chữ Thập là các cấu trúc nổi, còn Xu Bi, Huy-gơ, Vành Khăn và Cỏ Mây là cấu trúc chìm trong điều kiện tự nhiên. Tuy nhiên, Tòa Trọng tài không nhất trí với Philippines về quy chế của Ga Ven (phía Bắc) và Ken Nan và kết luận rằng cả hai đều là cấu trúc nổi.

Theo Điều 121 của Công ước, các đảo tạo ra vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý và có thềm lục địa, nhưng “các đảo đá không thích hợp cho con người đến ở hoặc không có đời sống kinh tế riêng sẽ không có vùng đặc quyền kinh tế hoặc thềm lục địa”. Các đảo Trường Sa trong lịch sử từng được các nhóm nhỏ ngư dân từ Trung Quốc và các nước khác sử dụng, và một số công ty khai thác phân chim và đánh cá của Nhật đã có hoạt động tại đây vào những năm 1920 và 1930. Song việc sử dụng tạm thời các cấu trúc của ngư dân không dẫn đến việc cư ngụ của một cộng đồng ổn định và các hoạt động kinh tế trong lịch sử mà chỉ có tính chất khai thác. Theo đó, Tòa kết luận tất các cấu trúc nổi tại Trường Sa (bao gồmBa Bình, Thị Tứ, Bến Lạc, Trường Sa, Song Tử Đông, Song Tử Tây…) đều là “đảo đá” về mặt pháp lý và không tạo ra vùng đặc quyền kinh tế hoặc thềm lục địa. Công ước không quy định việc một nhóm các đảo như quần đảo Trường Sa sẽ có các vùng biển với tư cách là một thực thể thống nhất.

Về các hành vi của Trung Quốc tại Biển Đông

Sau khi kết luận Vành Khăn, Bãi Cỏ Mây và Bãi Cỏ Rong là cấu trúc chìm, tạo thành một phần của vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Philippines và không chồng lấn với bất kỳ vùng biển nào Trung Quốc, Tòa kết luận rằng Công ước đã rõ ràng trong việc trao quyền chủ quyền cho Philippines đối với các khu vực biển trong vùng đặc quyền kinh tế của nước này.

Tòa Trọng tài xác định, trên thực tế, Trung Quốc đã can thiệp vào việc thăm dò dầu khí của Philippines tại Bãi Cỏ Rong; cấm các tàu Philippines đánh bắt cá trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines và bảo vệ các ngư dân Trung Quốc đánh bắt cá trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines tại Vành Khăn và Bãi Cỏ Mây, xây dựng các công trình và đảo nhân tạo tại Vành Khăn mà không được sự đồng ý của Philippines. Do vậy, Tòa kết luận Trung Quốc đã vi phạm quyền chủ quyền của Philippines đối với vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước này.

Tòa Trọng tài xem xét quyền đánh cá truyền thống tại bãi Scarborough và kết luận rằng ngư dân từ Philippines, cũng như Trung Quốc và các nước khác, đã đánh cá tại bãi Scarborough từ lâu và có quyền đánh cá truyền thống tại khu vực này. Do bãi cạn Scarborough nổi trên mặt nước lúc thủy triều lên, cấu trúc này có quyền có lãnh hải, vùng nước xung quanh cấu trúc này không tạo thành vùng đặc quyền kinh tế và quyền đánh cá truyền thống không bị mất đi do Công ước. Tòa xác định Trung Quốc đã vi phạm nghĩa vụ tôn trọng quyền đánh cá truyền thống của ngư dân Philippines khi ngăn chặn tiếp cận bãi cạn Scarborough sau tháng 5/2012.

Tòa xác định việc Trung Quốc cải tạo đất quy mô lớn và xây dựng đảo nhân tạo gần đây tại bảy cấu trúc tại Trường Sa đã gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng đối với môi trường rặng san hô và Trung Quốc đã vi phạm nghĩa vụ của mình theo Điều 192 và 194 của Công ước trong việc bảo tồn và bảo vệ môi trường biển đối với các hệ sinh thái dễ bị tổn thương và môi trường sinh sống của các loài động vật bị đe dọa, sắp cạn kiệt. Đồng thời Tòa xác định rằng chính quyền Trung Quốc đã nhận thức được các hành vi này và không thực hiện nghĩa vụ cẩn trọng theo Công ước để ngăn chặn.

Tòa xác định rằng các tàu chấp pháp của Trung Quốc đã liên tiếp tiếp cận tàu Philippines với tốc độ cao và cố gắng cắt đầu các tàu này ở khoảng cách gần, tạo ra nguy cơ đâm va cao và nguy hiểm cho tàu và người của Philippines. Trung Quốc đã vi phạm nghĩa vụ theo Công ước về Quy định Quốc tế để Ngăn ngừa Va chạm trên Biển 1972 và Điều 94 của Công ước liên quan đến an toàn hàng hải.

Trung Quốc đã xây dựng một đảo nhân tạo lớn tại Vành Khăn, một cấu trúc lúc chìm lúc nổi nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines gây ra hủy hoại lâu dài, không thể phục hồi đối với hệ sinh thái rặng san hô và phá hủy lâu dài các chứng cứ về điều kiện tự nhiên của các cấu trúc này. Tòa kết luận Trung Quốc đã vi phạm các nghĩa vụ về kiềm chế làm trầm trọng thêm và kéo dài tranh chấp giữa các bên trong khi chờ quá trình xét xử.

Phản ứng của các nước về phán quyết của Tòa Trọng tài

Ngay sau khi Tòa Trọng tài công bố phán quyết, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố rằng phán quyết của tòa là “vô hiệu” và “không có sự ràng buộc” với Trung Quốc. Trung Quốc cáo buộc phán quyết về “đường lưỡi bò” gây “gia tăng căng thẳng” trong khu vực, làm “tổn hại nghiêm trọng” đến hòa bình và ổn định chính trị ở Biển Đông.

Ngoại trưởng Philippines Perfecto Yasay nói rằng quyết định mang tính bước ngoặt, là một đóng góp quan trọng vào nỗ lực nhằm giải quyết tranh chấp trên biển. Philippines nhấn mạnh cam kết nỗ lực theo đuổi giải pháp hòa bình và giải quyết tranh chấp với quan điểm thức đẩy hòa bình và ổn định trong khu vực và kêu gọi tất cả các bên liên quan kiềm chế, bình tĩnh. Philippines khẳng định sự tôn trọng đối với quyết định mang tính bước ngoặt này.

Tổng thư ký Ban Ki-moon kêu gọi các bên giải quyết tranh chấp tại Biển Đông một cách hòa bình và hòa giải thông qua đối thoại, tuân thủ luật pháp quốc tế, trong đó có Hiến chương Liên Hợp Quốc, ông nhấn mạnh rằng các bên cần tránh không thực hiện các hành động có thể làm gia tăng căng thẳng trong khi nỗ lực theo đuổi các biện pháp hòa bình.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ John Kirby tuyên bố: Quyết định của PCA liên quan đến vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc là một đóng góp quan trọng cho việc giải quyết hoà bình các tranh chấp tại Biển Đông. Mỹ hối thúc tất cả các bên tôn trọng quyết định hợp pháp của toà án và tránh những hành động làm gia tăng căng thẳng.

Trong khi đó, Chủ tịch Liên minh châu Âu (EU) Donald Tusk ngày 12/7 đã yêu cầu Trung Quốc tôn trọng hệ thống pháp luật quốc tế. Chủ tịch Tusk kêu gọi nước này bảo vệ "trật tự quốc tế dựa trên luật pháp", đồng thời cho rằng nhiệm vụ này "có thể là thử thách lớn nhất phía trước chúng ta".

Thái Lan và Indonesia đã kêu gọi tất cả các bên liên quan đến vấn đề tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông duy trì hoà bình và ổn định ở Biển Đông. Những tuyên bố này được đưa ra chỉ vài giờ trước khi PCA ra phán quyết thắng lợi cho Philippines trong vụ kiện phủ nhận "cơ sở pháp lý" của đòi hỏi chủ quyền "đường chín đoạn" phi lý của Trung Quốc. Bộ Ngoại giao Indonesia đã hối thúc tất cả các bên liên quan đến vấn đề tranh chấp chủ quyền Biển Đông kiềm chế và không hành động theo hướng sẽ làm gia tăng căng thẳng. Bộ Ngoại giao Indonesia cũng kêu gọi tất cả các bên tiếp tục duy trì hoà bình và ổn định trong khu vực.

Ngoại trưởng Nhật Bản Fumio Kishida đã bày tỏ ủng hộ phán quyết của PCA, cho rằng đây là quyết định cuối cùng, có giá trị pháp lý và các bên liên quan phải tuân thủ phán quyết này. Ngay sau phán quyết, chính phủ Nhật Bản cũng lên tiếng hối thúc Trung Quốc và Philippines phải tuân thủ phán quyết. Ông Kishida nhấn mạnh: “Nhật Bản rất hy vọng các bên tuân thủ phán quyết để giải quyết tranh chấp ở Biển Đông một cách hòa bình”. Ông cho biết thêm, Nhật Bản ủng hộ các quy tắc pháp lý và sử dụng các biện pháp hòa bình, không sử dụng hay đe dọa sử dụng vũ lực để giải quyết các tranh chấp trên biển.

Việt Nam hoan nghênh tòa trọng tài ra phán quyết về vụ kiện "đường chín đoạn" của Trung Quốc ở Biển Đông, đồng thời cũng khẳng định chủ quyền của mình đối với hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa.

Ngày 12/7/2016, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình đã cho biết phản ứng của Việt Nam trước việc Tòa trọng tài được thành lập theo Phụ lục VII của Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 trên cơ sở đề nghị của Philippines đã đưa ra Phán quyết cuối cùng.Ông Lê Hải Bình cho hay, “Việt Nam hoan nghênh việc Tòa trọng tài đã đưa ra phán quyết cuối cùng ngày 12/7/2016. Việt Nam sẽ có tuyên bố về nội dung phán quyết".

"Việt Nam một lần nữa khẳng định lập trường nhất quán của mình về vụ kiện này như đã được thể hiện đầy đủ trong Tuyên bố ngày 5/12/2014 của Bộ Ngoại giao Việt Nam gửi Tòa trọng tài. Trên tinh thần đó, Việt Nam ủng hộ mạnh mẽ việc giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông bằng các biện pháp hòa bình, bao gồm các tiến trình ngoại giao và pháp lý, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực theo quy định của luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, duy trì hòa bình, ổn định trong khu vực, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông, tôn trọng nguyên tắc thượng tôn pháp luật trên các vùng biển và đại dương".

Việt Nam tiếp tục khẳng định chủ quyền của mình đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, chủ quyền đối với nội thủy và lãnh hải, quyền chủ quyền và quyền tài phán đối với vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam được xác định phù hợp với Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, cũng như tất cả các quyền và lợi ích pháp lý của Việt Nam liên quan đến các cấu trúc địa lý thuộc hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Kết luận

Trước hết, đây là một phán quyết hoàn toàn phù hợp với thực tế khách quan, phù hợp với luật pháp quốc tế, nó chứng tỏ công pháp quốc tế được tôn trọng, luật pháp quốc tế là tối thượng chứ không phải sức mạnh của nước lớn là tối thượng; công lý phải thuộc về lẽ phải chứ không phải thuộc về kẻ mạnh.

Phải nói rằng phán quyết của Tòa Trọng tài gây bất lợi cho Trung Quốc. Vì vậy, trong thời gian tới, họ sẽ có những phản ứng quyết liệt hơn. Trước hết, truyền thông Trung Quốc sẽ đẩy mạnh tuyên truyền về chủ quyền của mình ở Biển Đông và phán quyết của tòa là không có giá trị. Bên cạnh đó, họ sẽ tiếp tục quân sự hóa biển Đông nhanh hơn, quyết liệt hơn như đưa máy bay ném bom chiến lược tầm xa xuống sân bay Chữ Thập, máy bay chiến đấu xuống sân bay Gạc Ma; bồi đắp đảo Scarborough của Philippines và biến đây trở thành 1 căn cứ quân sự. Không loại trừ Trung Quốc sẽ lập vùng nhận dạng phòng không ở Biển Đông trên quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Nếu điều này xảy ra thì họ sẽ chồng lấn lên vùng không phận của Việt Nam và Philippines, chồng lấn lên vùng thông tin bay Việt Nam, Singapore, Malaysia. Nếu Trung Quốc lập vùng nhận dạng phòng không trên đường 9 đoạn, sẽ biến Biển Đông trở thành “điểm nóng”. Do vậy, cần tiếp tục theo dõi sát tình hình, kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, bảo vệ chủ quyền của ta trên Biển Đông bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế./.