Xuống xe, tôi thấy những chiếc thùng phuy loại 200 lít sơn màu đỏ, phía trên in hình cái đầu lâu và hai xương gạch chéo phía dưới. Đây là ký hiệu trong thùng chứa một loại hóa chất đặc biệt nguy hiểm. Ngay cạnh đó 6 thùng container do tàu của Singapore chở vào cho một nhà máy ở nước ta cuối tháng 12/1999, khi tàu đi qua hải phận Philippine đã gặp cơn bão số 5 siêu mạnh nên đến khi hàng được cẩu lên cảng đã bị biến dạng vỡ hỏng, nhiều thùng phuy đựng hóa chất bị méo bẹp, thủng rò rỉ hóa chất gây nhiễm độc đang cần phải nhanh chóng khắp phục. Nhìn thấy các container được làm bằng sắt thép chắc chắn như thế bị vỡ rách hư hỏng mới thấy sự tàn phá khủng khiếp của bão biển. Nơi để các contenner, thùng hóa chất màu đỏ được khoanh vùng bằng hàng rào dây thừng buộc trên các cờ màu vàng báo hiệu khu vực có độc nguy hiểm. Tôi đang chuẩn bị camera và máy ảnh để ghi lại một số hình ảnh phục vụ cho tuyên truyền và làm tư liệu, Đại úy Đinh Thanh Chung, Đại đội trưởng, Đại đội 2, Tiểu đoàn Hóa học 38 (QK3) đến bên cạnh có ý trách:

“Hôm qua bọn em phải dỡ chuyển phân loại thùng phuy ở trong các container ra rất vất vả thì không thấy anh xuống, hôm nay đã bớt độc hại nhiều rồi đấy anh ạ!”

Đại tá Trần Đông Sơ, nguyên Phó Tư lệnh, Tham mưu trưởng Binh chủng liền đỡ lời:

“Không phải đồng chí Mỹ sợ tránh mặt đến hôm nay mới xuống đâu. Đêm hôm qua Bộ Tư lệnh kết thúc đợt kiểm tra diễn tập cuối năm, 4 giờ 30 phút chúng tôi đã phải xuất phát xuống đây cho kịp thời gian đấy! Thời kỳ Bộ Tư lệnh chịu trách nhiệm nghiên cứu tìm giải pháp xử lý chất độc tồn lưu sau chiến tranh ở sân bay Biên Hòa tôi đã từng được chứng kiến cậu ấy làm việc nhiệt tình trách nhiệm”. Đoạn anh quay sang phía tôi: “Cậu chú ý bảo đảm an toàn cho bản thân nhé, tốt nhất cứ đeo mặt nạ phòng độc vào”.

Tôi thực sự cảm động trước sự quan tâm của anh Sơ và càng thêm cảm phục đồng chí Tư lệnh Binh chủng, đồng chí Phó tư lệnh Tham mưu trưởng cùng nhiều các cán bộ khác cũng như cán bộ của Viện Hóa học Quân sự không quản ngại nguy hiểm nhiều lần đi điều tra, nghiên cứu tìm giải pháp, lập phương án xử lý chất độc tồn lưu sau chiến tranh ở một số tỉnh phía Nam. Anh Sơ chỉ tay về phía một người nước ngoài mặc bộ quần áo màu đỏ, đeo mặt nạ phòng độc, mang găng tay, trước ngực đeo một chiếc máy ảnh:

“Ông ấy là Erik, người Canada đang giám sát công tác tiêu độc xử lý của bộ đội”.

Bộ đội Hóa học - Lực lượng nòng cốt luôn luôn sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống sự cố hóa chất độc đột xuất xảy ra

Thượng tá, Phó tiến sỹ Lê Văn Hồng, Cán bộ của Viện Hóa học quân sự đang chạy ngược, chạy xuôi đôn đốc, hướng dẫn cán bộ, chiến sỹ đại đội 2 pha chế dung dịch, phương pháp tiêu độc. Gần trưa bầu trời xám xịt thêm một đợt gió mùa đông bắc đang tràn về. Anh Sơ nhắc Đại đội trưởng Chung động viên bộ đội cố gắng thực hiện nhiệm vụ khẩn trương hơn, nếu không trời đổ mưa loại hóa chất này tác dụng với nước sẽ rất nguy hiểm. Đến 12 giờ chúng tôi mới tranh thủ đi ăn cơm trưa. Đang ăn trời lác đác mưa ai cũng sốt ruột, uống vội vàng chén nước mọi người nhanh chóng về làm việc. Trời bắt đầu gió mạnh, mưa mỗi lúc thêm nặng hạt, công việc của buổi chiều bơm hóa chất từ các thùng bị rò rỉ sang các thùng khác. Anh Hồng phải đi mua thêm một chiếc máy bơm nữa để anh em bơm chuyển cho nhanh. Các cán bộ, chiến sỹ lúc này đều mặc quần áo phòng độc làm việc cần mẫn, nhiệt tình. Tôi hiểu bây giờ trong bộ quần áo cao su mọi người đều thấm mệt sau hai ngày chạy đua cùng thời gian để khắc phục sự cố càng nhanh càng tốt. Điều kiện trời tối chỉ nhờ ánh sáng của những chiếc đèn pha trong khu vực cảng, mưa to mắt kính lờ mờ bộ đội làm việc vô cùng vất vả.

Sáng hôm sau cán bộ, chiến sỹ đại đội 2 tiếp tục khẩn trương bắt tay vào công việc, hai xe tiêu độc pha dung dịch để tiêu độc các container, các thùng phuy và khu vực cảng. Một bộ phận tiến hành nạo vét, thu dọn đất cát bị nhiễm hóa chất để chuyển đi chôn lấp ở khu vực riêng. Trong quá trình bộ đội làm đều có người của các cơ quan có trách nhiệm theo dõi giám sát nhằm bảo đảm tuyệt đối an toàn. Anh Sơ cho tôi biết: “Trước lúc tìm đến Bộ Tư lệnh Hóa học họ cũng đã liên hệ với nhiều nơi, thậm chí cả với nước ngoài. Khi họ yêu cầu chúng ta trình bày phương án, giải pháp xử lý và các phương tiện, trang bị, lực lượng thấy hợp lý đã đề nghị đơn vị giúp đỡ khắc phục sự cố này”.

Bộ Tư lệnh huy động lực lượng tại chỗ là Cơ quan chủ nhiệm Hóa học, Tiểu đoàn Hóa học 38 (QK3) tổ chức cho cán bộ, chiến sỹ triển khai nhiệm vụ hết sức khẩn trương để nhanh chóng khắc phục sự cố ô nhiễm hóa chất độc ở cảng Chùa Vẽ. Tôi chợt nhớ đến hình ảnh của cán bộ, chiến sỹ Hóa học của QK3 trước đây đã dũng cảm cứu chữa khắc phục vụ ô nhiễm chất độc ở Ga Gôi, Nam Định khi giặc Mỹ ném bom trúng những toa tàu chở thuốc trừ sâu gây thảm họa cho nhân dân ở đó. Trong chiến tranh cũng như khi thời bình luôn bám sát nhiệm vụ, chức năng của Bộ đội Hóa học Đảng ủy, Thủ trưởng Bộ Tư lệnh thường xuyên quan tâm chỉ đạo chuẩn bị sẵn những phương án khắc phục sự cố hóa chất độc xảy ra. Cán bộ, chiến sỹ ở các đơn vị Hóa học không quản ngại nguy hiểm sẵn sàng nhận nhiệm vụ như lớp cha anh trước kia đã từng làm.

Vụ ô nhiễm ở cảng Chùa Vẽ xảy ra cách đây đã hơn 15 năm mỗi khi nhớ lại tôi không thể quên tinh thần làm việc dũng cảm của các cán bộ, chiến sỹ đã tham gia để các thế hệ nối nhau viết tiếp trang sử truyền thống của Bộ đội Hóa học anh hùng./.