Cán bộ, chiến sỹ Kho K62/Binh chủng Hóa học xử lý chất độc CS tồn lưu sau chiến tranh tại Đồng Nai

Phóng viên (PV): Thưa đồng chí Chính ủy, trong các buổi huấn luyện của Bộ đội Hóa học, cán bộ huấn luyện thường nhấn mạnh yêu cầu “không được xảy ra sai sót dù là nhỏ nhất”. Đồng chí có thể giải thích yêu cầu này?

Đại tá Hoàng Xuân Dũng: Tôi xin nói ngắn gọn, Bộ đội Hóa học phải thường xuyên làm việc trong môi trường khắc nghiệt, nguy hiểm. Trong điều kiện hiện nay, những sự cố có liên quan đến hóa chất, độc xạ, ô nhiễm môi trường do cháy nổ, dịch bệnh,… có thể xảy ra bất cứ lúc nào, bởi vậy việc huấn luyện cho bộ đội các tình huống sát với thực tế là hết sức cần thiết. Những phương án luyện tập này đòi hỏi mỗi cán bộ, chiến sĩ không chỉ có thể lực tốt, tâm lý vững vàng mà còn phải chuẩn bị các khí tài trang bị chu đáo, cẩn thận; nắm chắc nguyên tắc, làm chủ khí tài, phương tiện trang bị; thao tác phải nhanh chóng, chính xác, không được để xảy ra sai sót dù là nhỏ nhất. Yêu cầu này nhằm bảo đảm cho Bộ đội Hóa học luôn phát huy truyền thống “phòng chống tốt, chiến đấu giỏi”, hoàn thành tốt nhiệm vụ trong mọi tình huống.

PV: Nhân nói về truyền thống Binh chủng, Binh chủng ta ra đời muộn nhưng lại thể hiện tầm nhìn chiến lược của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội ta? Tại sao vậy, thưa đồng chí?

Đại tá Hoàng Xuân Dũng: Đúng vậy. So với một số quân binh chủng thì Binh chủng Hóa học ra đời sau, nhưng thể hiện tầm nhìn chiến lược của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội. Như đồng chí biết, ngay sau Chiến thắng Điện Biên Phủ 1954, đế quốc Mỹ từng bước hất cẳng và thay thế thực dân Pháp, âm mưu chia cắt lâu dài Việt Nam, biến Miền Nam Việt Nam thành thuộc địa kiểu mới của Mỹ. Trước kẻ thù mới là đế quốc Mỹ, Tổng Quân uỷ, Bộ Quốc phòng chủ trương phải xây dựng, huấn luyện quân đội ta từng bước tiến lên chính quy, hiện đại, có khả năng hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao trong mọi điều kiện, kể cả trong tình huống địch có sử dụng vũ khí hoá học, hạt nhân hay còn gọi là vũ khí huỷ diệt lớn.

Thực hiện chủ trương trên, bước vào năm 1956, Bộ đã cử một số cán bộ ra nước ngoài học tập về chuyên ngành hoá học, đồng thời thành lập “Tổ nghiên cứu tác chiến dưới điều kiện vũ khí hoá học và nguyên tử” thuộc Cục Quân huấn do đồng chí Đặng Quân Thuỵ (Tư lệnh Binh chủng đầu tiên, sau là Trung tướng, Phó chủ tịch Quốc hội) phụ trách. Sau khi số cán bộ hoá học được đào tạo từ nước ngoài về, khoa Hóa học Trường Sĩ quan Lục quân được thành lập và tiến hành giảng dạy lớp đào tạo cán bộ hoá học đầu tiên (C-37). Và qua 3 khoá học, nhà trường đã đào tạo được 200 sĩ quan hoá học.

Tháng 7-1957, Bộ cho thành lập khoa Hoá học tại Trường Trung cao quân sự, làm nhiệm vụ bồi dưỡng kiến thức phòng chống vũ khí huỷ diệt lớn cho cán bộ trung, cao cấp trong toàn quân. Bên cạnh đó, Bộ tiếp nhận một số trang bị, khí tài hoá học của các nước anh em viện trợ, giúp đỡ chuẩn bị tích cực về cơ sở vật chất cho sự ra đời của Bộ đội Hoá học.

Ngày 19-4-1958, căn cứ vào sắc lệnh của Chủ tịch nước, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành Nghị định số 98/NĐ-BQP quy định về nhiệm vụ, tổ chức các cơ quan thuộc Tổng cục Quân huấn trong đó có Phòng Hoá học-nguyên tử thuộc Cục Huấn luyện chiến đấu. Tiếp đó, ngày 19-4-1958, theo Quyết định số 214/BMG của Bộ Tổng tham mưu, Trường Sĩ quan Lục quân tổ chức một Tiểu đoàn hoá học lấy phiên hiệu là d6. Tiểu đoàn có nhiệm vụ: Vừa đào tạo hạ sĩ quan hoá học cho toàn quân, vừa đảm nhiệm phòng hoá học, hạt nhân và chiến đấu bằng vũ khí đặc trưng của Binh chủng. Cùng ngày 19-4-1958, Bộ cũng quyết định thành lập 2 Đại đội hoá học trực thuộc 2 Sư đoàn 308 và 320. Đây là những tổ chức tiền thân của Bộ đội Hoá học.

Năm 1973, Bộ Tổng tham mưu ra quyết định lấy ngày 19 tháng 4 năm 1958 là ngày truyền thống của Bộ đội Hoá học. Sự ra đời của Bộ đội Hoá học - một Binh chủng mới của quân đội ta là một tất yếu khách quan, đáp ứng với yêu cầu xây dựng quân đội tiến lên chính quy, hiện đại, sẵn sàng ứng phó và đánh bại chiến tranh hoá học của đế quốc Mỹ gây ra ở Việt Nam.

PV: Trong 60 năm truyền thống, đặc biệt là thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, Bộ đội Hóa học đã lập nên những chiến công xuất sắc, nhưng cũng do đặc thù nhiệm vụ, trong những ngày lễ lớn còn ít được nhắc đến, đồng chí có thể khái quát những thành tích nổi bật của Binh chủng?

Đại tá Hoàng Xuân Dũng: Bộ đội Hoá học là lực lượng duy nhất làm nòng cốt đảm bảo phòng hoá trên các hướng chiến trường. Tôi xin nhấn mạnh năm thành tích nổi bật. Một là, hoàn thành đặc biệt xuất sắc nhiệm vụ sử dụng súng phun lửa và vũ khí thu được của địch để tiêu diệt địch. Bên cạnh việc sử dụng súng phun lửa phối hợp cùng các lực lượng chủ động tiến công tiêu diệt địch, BĐHH còn tích cực sáng tạo dùng vũ khí của địch để đánh lại địch, tạo uy hiếp tâm lý và hạn chế đối phương sử dụng vũ khí hoá học... góp phần vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Hai là, hoàn thành đặc biệt xuất sắc nhiệm vụ làm nòng cốt bảo đảm hoá học phục vụ chiến đấu, hướng dẫn phát hiện và khắc phục kịp thời hậu quả địch sử dụng vũ khí hoá học, giảm thiểu tổn thất cho lực lượng ta. BĐHH đã nhanh chóng có mặt ở những nơi bị địch tập kích, phun rải chất độc hoá học, làm nòng cốt hướng dẫn bộ đội và nhân dân cách phòng chống, khắc phục hậu quả địch sử dụng vũ khí hoá học. Ba là, với nghệ thuật sáng tạo, có đặc trưng riêng, Bộ đội Hoá học đã sử dụng có hiệu quả màn khói và các phương tiện khác để nguỵ trang che dấu lực lượng ta, cấu trúc các trận địa hoả lực giả để nghi binh lừa địch, thu hút hàng ngàn tấn bom đạn địch đánh vào các trận địa giả, bảo đảm an toàn cho bộ đội, xe tăng của ta chiến đấu, góp phần bảo đảm cho các lực lượng tham gia tác chiến chiến đấu thắng lợi trên chiến trường miền Nam. Ở miền Bắc, BĐHH đã trực tiếp thực hiện có hiệu quả 385 trận thả khói nguỵ trang nghi binh trận địa thu hút làm lạc hướng bom đạn địch, bảo vệ an toàn nhiều mục tiêu kinh tế, chính trị, quân sự quan trọng của đất nước. Bốn là, trực tiếp sản xuất, sữa chữa trang bị kỹ thuật hoá học, vận chuyển cung cấp, bảo đảm hàng nghìn tấn khí tài phòng hoá cho lực lượng vũ trang và nhân dân; kịp thời đề xuất và hướng dẫn các biện pháp phòng chống vũ khí hoá học của địch; đồng thời sử dụng vũ khí, trang bị khí tài chuyên môn và ứng dụng bảo vệ lực lượng của ta trong điều kiện địch sử dụng vũ khí hoá học. Năm là, Bộ đội Hoá học còn tích cực, chủ động lấy mẫu, phân tích xác định rõ các loại chất độc và phương tiện sử dụng, làm cơ sở tham gia đấu tranh tố cáo đế quốc Mỹ sử dụng vũ khí hoá học trong chiến tranh xâm lược Việt Nam, được dư luận đánh giá cao, tạo sự đồng tình ủng hộ của đông đảo nhân dân yêu chuộng hoà bình trên thế giới, góp phần quan trọng vào cuộc đấu tranh trên mặt trận ngoại giao của Đảng, Nhà nước.

PV: Bộ đội Hóa học được xác định là lực lượng chiến đấu trong thời bình, đồng chí có chia sẻ gì về nhiệm vụ này?

Đại tá Hoàng Xuân Dũng: Số liệu mới nhất được công bố tại Hội thảo quốc tế “Đánh giá tác hại của chất độc da cam/dioxin Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam” được tổ chức tại Hà Nội tháng 8-2016 cho thấy, trong vòng 10 năm (1961-1971) quân đội Mỹ đã sử dụng trên 80 triệu lít chất độc diệt cây, trong đó 61% là chất da cam, chứa 366kg chất độc dioxin, một chất độc nhất trong các chất độc mà con người biết đến. Bên cạnh việc sử dụng các chất diệt cỏ, quân đội Mỹ còn sử dụng hơn 9.000 tấn chất độc CS để phun rải trên chiến trường miền Nam nước ta.

Binh chủng Hóa học được Đảng, Nhà nước, Quân đội giao nhiệm vụ là lực lượng nòng cốt tham gia điều tra, khảo sát, thu gom và xử lý chất độc tồn lưu sau chiến tranh. Đây là một nhiệm vụ “chiến đấu thời bình” của chúng tôi. Quán triệt sâu sắc nhiệm vụ được giao, với tiềm lực sẵn có của mình, những năm qua, Binh chủng Hóa học đã tích cực, chủ động tham mưu, đề xuất cho Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng về tình hình nhiễm độc và kế hoạch nghiên cứu, khắc phục hậu quả. Chủ trì, phối hợp với các đơn vị trong và ngoài quân đội thực hiện nhiều đề tài nghiên cứu khoa học về xử lý chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh, trong đó chủ trì thực hiện 02 đề tài cấp Bộ Quốc phòng và 02 đề tài cấp Nhà nước nghiên cứu công nghệ xử lý chất độc da cam/dioxin. Từ năm 1996 đến nay, Binh chủng đã thực hiện 19 dự án, nhiệm vụ điều tra, thu gom, xử lý chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh; đã điều tra 293 quận, huyện, thị xã của 34 tỉnh, thành phố và các đơn vị quân đội; thu gom, xử lý 455,808 tấn chất độc CS và vũ khí, phương tiện chứa chất độc CS. Hoàn thành chôn lấp, cô lập gần 152.000m³ đất nhiễm chất độc da cam/dioxin tại sân bay Biên Hòa thuộc các dự án XĐ-1, XĐ-2, tư vấn thiết kế kỹ thuật-tổng dự toán xử lý, chôn lấp 7.500m³ đất nhiễm chất độc da cam/dioxin tại sân bay Phù Cát; giám sát công nghệ xử lý đất nhiễm dioxin tại sân bay Đà Nẵng...

Trong những năm tới, dự báo biến đổi khí hậu ngày càng biểu hiện rõ hơn, sức tàn phá khốc liệt hơn. Một số nước bất chấp luật pháp quốc tế, đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển các kho vũ khí hóa học, hạt nhân làm cho nguy cơ rò rỉ hóa chất độc, chất phóng xạ gia tăng; chủ nghĩa khủng bố quốc tế tìm mọi cách sở hữu vũ khí giết người hàng loạt. Việc buôn bán, vận chuyển, sử dụng các hóa chất độc hại trong sản xuất công nghiệp gia tăng... đe dọa đến an ninh, an toàn của các quốc gia. Đối với nước ta, tác động của biến đổi khí hậu sẽ ngày càng gia tăng, khó lường và mang tính cực đoan hơn. Nhiều cơ sở sản xuất sử dụng công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường nước, không khí. Hậu quả bom mìn, vật liệu nổ, chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh, các sự cố hóa chất đe dọa quốc phòng, an ninh quốc gia cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của nhân dân.

 Việc xử lý triệt để các khu vực nhiễm chất da cam/dioxin, nhất là các “điểm nóng” và kiểm soát, giảm thiểu nguồn gốc phát sinh dioxin là một nhiệm vụ cấp thiết, cần có sự chung tay, góp sức của các cấp, các ngành, của hệ thống chính trị và toàn dân, trong đó Bộ đội Hóa học xác định sẽ phát huy vai trò làm nòng cốt, triển khai thực hiện quyết liệt, đồng bộ nhiều giải pháp cả trước mắt và lâu dài để góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thực hiện tốt hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.