Dưới sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp 4.0, các loại vũ khí, khí tài sẽ có những bước nhảy vọt về chất, thông minh hơn, chính xác hơn và độ sát thương cao hơn. Một số cường quốc bất chấp luật pháp quốc tế, tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, hiện đại hóa kho vũ khí hóa học theo xu hướng tăng độ chính xác, tăng tầm xa cho phương tiện mang; phát triển vũ khí hóa học 2 thành phần, nghiên cứu chất độc hóa sinh “toxin” (vũ khí hóa học thế hệ thứ 3), nghiên cứu một số loại chất độc có độc tính cao, tác dụng nhanh, khó đề phòng, không bị kiểm soát bởi Công ước cấm vũ khí hóa học. Phát triển, chế tạo bom hạt nhân thế hệ mới với nguyên liệu chính là hafini (Hf) nhỏ, nhẹ, sức hủy diệt lớn; nghiên cứu bom tia gamma không gây tiếng nổ lớn nhưng lại gây chết người gấp nhiều lần vũ khí mang đầu đạn hóa học. Nghiên cứu, phát triển các loại vi khuẩn, các loại nấm mới phá hoại tiềm lực kinh tế đối phương, nghiên cứu các loại vi-rút gây dịch bệnh làm mất sức chiến đấu, gây tử vong; ngoài ra còn nghiên cứu, phát triển vũ khí gene, vũ khí sinh thái, vũ khí hóa-sinh… Mặt khác, chủ nghĩa khủng bố quốc tế tìm mọi cách sở hữu vũ khí giết người hàng loạt. Việc buôn bán, vận chuyển, sử dụng các hóa chất độc hại, các nguồn bức xạ làm nguy cơ rò rỉ hóa chất độc, chất phóng xạ gia tăng... đe dọa đến an ninh, an toàn của các quốc gia.

Là binh chủng kỹ thuật của Quân đội Nhân dân Việt Nam, có chức năng, nhiệm vụ bảo đảm phòng hóa cho lực lượng vũ trang và nhân dân trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc; phòng chống khủng bố; ứng phó sự cố hóa chất độc, phóng xạ, hạt nhân, sinh học (CBRN); xử lý chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh, bảo vệ môi trường sinh thái quốc gia. Những thành tựu của cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ tạo ra những thời cơ lớn để Binh chủng thúc đẩy quá trình hiện đại hóa trang bị, khí tài phòng hóa hiện có, đầu tư dây chuyền công nghệ sản xuất tiên tiến. Giúp cho Binh chủng nghiên cứu, hoàn thiện nghệ thuật sử dụng Bộ đội Hóa học trong các loại hình tác chiến, nhất là tác chiến biển đảo, phòng chống khủng bố, khắc phục sự cố hoá chất độc, xạ, phòng chống vũ khí sinh học… trên nền tảng tư duy mới. Bên cạnh những thời cơ thuận lợi, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 cũng sẽ tạo ra thách thức mới, đó là việc thay đổi nhận thức về nhiệm vụ; vũ khí trang bị chủ yếu thế hệ cũ; điều kiện cơ sở vật chất, thao trường còn hết sức khó khăn; trình độ tiếp cận khoa học và công nghệ, trình độ ứng dụng công nghệ, trình độ tổ chức chỉ huy và sử dụng trang bị phòng hóa hiện đại của đội ngũ cán bộ còn nhiều hạn chế; những rủi ro về bảo mật, an toàn thông tin khi sử dụng các thiết bị công nghệ thông minh….

Ứng dụng các thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 để nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của Binh chủng là vấn đề vừa mang tính cấp bách, vừa cơ bản lâu dài, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, cần tập trung thực hiện một số vấn đề sau:

Một là, tiếp tục quán triệt sâu sắc đường lối, quan điểm, tư tưởng quân sự của Đảng, nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, xây dựng Binh chủng vững mạnh về chính trị làm cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu toàn diện của Binh chủng. Theo đó, phải quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, nhất là Nghị quyết Trung ương 8 (khóa XI) về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới”, các nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng. Làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, bộ đội có nhận thức đầy đủ, đúng đắn về “đối tượng”, “đối tác” của cách mạng. Thực hiện có hiệu quả việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” và Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) về công tác xây dựng Đảng; chủ động đấu tranh ngăn chặn sự suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, phòng chống “tự diễn biến, “tự chuyển hóa” nội bộ. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục cho bộ đội nhận thức đúng bản chất, nội dung, thời cơ và thách thức của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đối với việc nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của Binh chủng… tạo sự thống nhất về nhận thức tư tưởng, có quyết tâm cao trong việc tận dụng cơ hội và đương đầu với những thách thức mà cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 mang lại. Đặc biệt, phải giáo dục cho bộ đội tin tưởng vào vũ khí trang bị, nghệ thuật quân sự Việt Nam, có ý chí vươn lên làm chủ khoa học và công nghệ đủ khả năng đánh bại chiến tranh xâm lược bằng vũ khí công nghệ cao, vũ khí hủy diệt lớn. Khắc phục những nhận thức sai trái, lệch lạc, tư tưởng “vũ khí luận”, xem nhẹ nhân tố chính trị tinh thần.

Hai là, tiếp tục làm tốt công tác nghiên cứu, dự báo tình hình vũ khí hủy diệt lớn trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, kịp thời tham mưu, đề xuất với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng phát triển tiềm lực phòng chống vũ khí huỷ diệt lớn; ứng phó sự cố hóa chất độc, xạ; xử lý chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh.. Nghiên cứu, dự báo, đánh giá đúng tình hình phát triển của vũ khí hủy diệt lớn là một trong những vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác tham mưu, đề xuất các giải pháp đối phó cũng như trong xây dựng, phát triển lực lượng, vũ khí trang bị, huấn luyện, kế hoạch tác chiến của Binh chủng một cách chủ động, tích cực. Theo đó, cần chủ động nghiên cứu, dự báo về phương thức tác chiến trong tương lai; nghiên cứu, đánh giá quan điểm, tiềm lực và xu hướng phát triển của vũ khí hủy diệt lớn trên thế giới; sự phát triển của các phương tiện phòng chống; các thách thức an ninh phi truyền thống; các nguy cơ sự cố hóa học, phóng xạ, hạt nhân, thảm họa môi trường. Dự báo về âm mưu, thủ đoạn, quy mô, các biện pháp kỹ-chiến sử dụng vũ khí hủy diệt lớn nếu chiến tranh xảy ra... Trên cơ sở đó tham mưu, đề xuất xây dựng, phát triển tiềm lực phòng chống vũ khí hủy diệt lớn. Quy hoạch tổ chức lực lượng bảo đảm cân đối, vững chắc trên các địa bàn theo hướng tinh, gọn, mạnh, tạo thế trận phòng hóa vững chắc, cơ động, linh hoạt, phù hợp với thế trận chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc; bảo đảm cho các lực lượng vũ trang và nhân dân sẵn sàng đánh thắng cuộc chiến tranh xâm lược có sử dụng vũ khí huỷ diệt lớn (nếu xảy ra), cũng như ứng phó có hiệu quả các tình huống CBRN trong thời bình.

Ba là, đột phá nâng cao chất lượng huấn luyện chiến đấu, đáp ứng sự phát triển nhanh chóng của vũ khí trang bị và phương thức tác chiến mới. Tiếp tục quán triệt, thực hiện Nghị quyết 765-NQ/QUTƯ của Quân ủy Trung ương về nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2013-2020 và những năm tiếp theo. Nghiên cứu, điều chỉnh nội dung, chương trình huấn luyện cho các đối tượng theo hướng toàn diện, chuyên sâu, có tính cập nhật cao, sát với tình hình thực tiễn, tiến tới đáp ứng yêu cầu theo chuẩn khu vực và quốc tế, phù hợp với nhiệm vụ và những thay đổi về phương thức tác chiến, môi trường tác chiến; sự phát triển về vũ khí, trang bị công nghệ cao… sẵn sàng đánh thắng cuộc chiến tranh xâm lược bằng vũ khí huỷ diệt lớn cũng như ứng phó có hiệu quả các sự cố CBRN. Thực hiện tốt phương châm huấn luyện “cơ bản, thiết thực, vững chắc”, thực sự, thực tế. Huấn luyện sát nhiệm vụ (trinh sát; tiêu tẩy; màn khói ngụy trang, nghi binh; vũ khí lửa; ứng phó sự cố CBRN, chống khủng bố có sử dụng tác nhân CBRN; xử lý chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh), sát đối tượng tác chiến và địa bàn đảm nhiệm. Huấn luyện toàn diện và chuyên sâu; bảo đảm cho bộ đội sau huấn luyện có bản lĩnh, ý chí chiến đấu cao; tính kỷ luật, sức chịu đựng gian khổ trong môi trường độc hại; sáng tạo, linh hoạt trong xử trí các tình huống; có trình độ chuyên môn giỏi, khả năng cơ động cao, sử dụng thành thạo vũ khí trang bị có trong biên chế, làm chủ các trang bị mới, hiện đại được đầu tư mua sắm. Đổi mới hình thức tổ chức và phương pháp huấn luyện, diễn tập; lấy huấn luyện tác chiến trong điều kiện sử dụng vũ khí công nghệ cao, vũ khí hủy diệt lớn làm môi trường để rèn luyện bộ đội; huấn luyện kỹ thuật chuyên môn binh chủng làm cơ sở, huấn luyện chiến thuật chuyên môn làm trung tâm; huấn luyện cán bộ làm then chốt, bảo đảm cho đội ngũ cán bộ có kiến thức toàn diện, thích ứng với sự thay đổi về phương thức tác chiến mới, vũ khí trang bị mới; đủ khả năng chỉ huy tham mưu tác chiến hóa học; làm chủ kỹ thuật, đặc biệt là ứng dụng những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 trong lĩnh vực phòng chống vũ khí hủy diệt lớn. Huấn luyện theo từng tình huống cụ thể và theo kịch bản; trong đó cần nghiên cứu, ứng dụng công nghệ vạn vật kết nối (IoT), dữ liệu lớn (Big Data) để xây dựng kịch bản huấn luyện linh hoạt, cán bộ huấn luyện liên tục đưa ra các tình huống để chiến sỹ xử trí sát với tình huống chiến đấu thực tế; nghiên cứu, ứng dụng công nghệ thực tế ảo giả lập không gian, thời gian tác chiến, các điều kiện tự nhiên của khu vực tác chiến để huấn luyện, diễn tập nâng cao trình độ hiệp đồng chiến đấu và thực hiện nhiệm vụ của bộ đội. Đổi mới phương pháp tổ chức diễn tập hiệp đồng quân binh chủng, diễn tập phòng tránh đánh trả, diễn tập tác chiến độc lập, ứng phó sự cố CBRN, chống khủng bố... để rèn luyện khả năng tổ chức chỉ huy, hiệp đồng, trình độ sử dụng các phương tiện kỹ thuật hỗ trợ của cán bộ các cấp, trình độ và khả năng hoàn thành nhiệm vụ của phân đội trong điều kiện tác chiến sử dụng vũ khí công nghệ cao; tích cực tham gia diễn tập ứng phó thảm họa thiên tai ASEAN (ARDEX), quan sát viên các cuộc diễn tập ứng phó sự cố CBRN của quân đội một số nước để tiếp cận và nâng cao trình độ.

Bốn là, đột phá nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác nghiên cứu khoa học, ứng dụng thành tựu của cách mạng công nghiệp 4.0 vào cải tiến, hiện đại hóa, sản xuất trang bị khí tài hóa học. Đi sâu nghiên cứu giải quyết những vấn đề có tính cơ bản, mới, cấp bách, tạo ra những sản phẩm khoa học, công nghệ mang tính đột phá; gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu với ứng dụng trực tiếp phục vụ nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, nâng cấp, hiện đại hóa vũ khí, trang bị kỹ thuật hóa học; xử lý chất độc tồn lưu sau chiến tranh và bảo vệ môi trường. Tập trung nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ mới để hiện đại hóa dây chuyền công nghệ sản xuất đã được đầu tư như: dây chuyền sản xuất 4 loại ống trinh độc; mặt nạ MV-5; dự án đầu tư công nghệ sản xuất các phương tiện và vật tư phòng hóa (TBH-08); dự án đầu tư công nghệ sửa chữa khí tài trinh sát NBC thế hệ mới (TSH-14); ứng dụng kết quả Chương trình khoa học công nghệ “Nghiên cứu kỹ thuật, an toàn hạt nhân phục vụ quân đội, quốc phòng giai đoạn 2013-2015, định hướng tới 2020”. Cải tiến, hiện đại hóa các trang bị phòng hóa hiện có theo hướng tăng tính năng, có hàm lượng khoa học công nghệ phù hợp, dễ sử dụng, dễ bảo quản, thay thế. Thực hiện dự án ứng dụng công nghệ thông tin nhằm từng bước tự động hóa hệ thống chỉ huy, quản lý của các ngành.

Nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ rô-bốt, vật liệu mới, internet kết nối vạn vật, công nghệ na-no, in 3D, công nghệ sinh học…để chế tạo các trang thiết bị như: Khí tài trinh sát chất độc, chất phóng xạ, tác nhân sinh học; thiết bị tiêu độc, tẩy xạ, diệt trùng; khí tài phòng hóa cá nhân (bao tiêu độc cá nhân, bộ khí tài phòng da polyme 5 lớp), rô-bốt trinh sát, cứu hộ, cứu nạn; sản xuất vật tư, hóa chất, thuốc thử đặc dụng, các loại khói màu, khói chống ảnh nhiệt; vũ khí lửa... Xây dựng cơ sở dữ liệu hóa học phục vụ chỉ huy tham mưu; xây dựng hệ thống an ninh trong phòng chống tác nhân CBRN. Hiện đại hóa phòng thí nghiệm phân tích chất độc quân sự, phòng thí nghiệm công nghệ xử lý chất độc hóa học chứa dioxin, các tác nhân hóa học, sinh học. Tiếp cận công nghệ tiên tiến xây dựng hệ thống quan trắc cảnh báo phóng xạ, quan trắc môi trường. Tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện, làm chủ công nghệ xử lý chất độc hóa học chứa dioxin theo hướng vừa bảo đảm xử lý triệt để, vừa tiết kiệm được chi phí, không để môi trường không khí, đất, nước bị ô nhiễm thứ cấp. Nghiên cứu xây dựng Trung tâm huấn luyện, thử nghiệm và kiểm tra sản phẩm bằng tác nhân thực cấp quốc gia để đánh giá kỹ thuật, chiến thuật liên quan đến tác nhân CBRN nhằm nâng cao khả năng huấn luyện, diễn tập, năng lực ứng phó.

Tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện, phát triển nghệ thuật sử dụng Bộ đội Hoá học trong các loại hình tác chiến dưới tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0; trong phòng chống khủng bố, khắc phục sự cố CBRN...

Năm là, xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ chất lượng cao. Trước sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và yêu cầu nhiệm vụ của Binh chủng trong tình hình mới, việc xây dựng nguồn nhân lực phòng hóa, đặc biệt là xây dựng đội ngũ cán bộ có khả năng làm chủ vũ khí trang bị kỹ thuật, ứng dụng những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 trong lĩnh vực phòng chống vũ khí hủy diệt lớn là một đòi hỏi tất yếu và là một nhiệm vụ hết sức quan trọng. Do vậy, cần tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ theo hướng nâng cao số lượng và chất lượng, đồng bộ và cân đối, nhất là cán bộ kỹ thuật, cán bộ cấp chiến dịch, bảo đảm cho đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chủ trì, chủ chốt, chuyên gia có trình độ lý luận, bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, có kiến thức toàn diện, năng lực lãnh đạo, chỉ huy, tổ chức thực hiện giỏi, gương mẫu, đi đầu trong thực hiện nhiệm vụ. Coi trọng xây dựng phát triển đội ngũ cán bộ khoa học cho các chuyên ngành, lĩnh vực của Binh chủng, nhất là trong các lĩnh vực mũi nhọn: phân tích, phóng xạ, tiêu tẩy, hấp phụ xúc tác, công nghệ xử lý chất độc tồn lưu sau chiến tranh... Chú trọng xây dựng cán bộ đầu ngành, chuyên gia giỏi có trình độ khoa học chuyên ngành tinh thông, làm chủ các trang bị mới, nhạy bén phân tích và xử lý nhanh các thông tin liên quan đến chuyên môn binh chủng, tiếp thu được những công nghệ mới, tri thức mới, có trình độ ngoại ngữ, công nghệ thông tin theo kịp được sự phát triển của cách mạng 4.0. Đồng thời, cần tiếp tục nghiên cứu, ban hành chính sách đãi ngộ phù hợp để thu hút, giữ gìn và phát huy đội ngũ cán bộ có trình độ học vấn cao, tạo động lực khuyến khích cán bộ đi đào tạo sau đại học, nhất là nghiên cứu sinh. Tranh thủ sự giúp đỡ của các tổ chức quốc tế, các đối tác chuyển giao công nghệ sản xuất trang bị hóa học để nâng cao trình độ, năng lực nghiên cứu của cán bộ khoa học nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, đồng thời chuẩn bị tốt nguồn gửi đi đào tạo, trong đó ưu tiên các chuyên ngành nghiên cứu, chế tạo các trang bị hóa học hiện đại.

Sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã và đang tác động trực tiếp đến quá trình thực hiện nhiệm vụ của Binh chủng; đòi hỏi phải tập trung mọi nỗ lực xây dựng, phát triển lực lượng, nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, nghiên cứu khoa học, xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, cán bộ nghiên cứu khoa học, chuyên gia đầu ngành có đủ khả năng ứng dụng thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 tạo bước đột phá mới, góp phần nâng cao tiềm lực phòng hóa, xây dựng Binh chủng Hóa học cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại./.