Bẫy thông tin: Thủ đoạn mới của thế lực phản động, thù địch

Trong những năm qua, các thế lực phản động, thù địch, cơ hội chính trị trong nước và ở nước ngoài tiếp tục câu kết thực hiện mưu đồ chống phá sự nghiệp cách mạng nước ta. Chúng trực tiếp tấn công vào nền tảng tư tưởng của Đảng hòng làm sụp đổ từ gốc rễ chế độ xã hội chủ nghĩa mà Nhân dân ta đang xây dựng. Một trong những thủ đoạn chống phá mới được chúng thường xuyên sử dụng là phát tán lên mạng xã hội những hình ảnh, video, bài viết với nội dung xấu độc, gây nhiễu loạn thông tin, làm dư luận hoang mang, gieo rắc tâm lý hoài nghi trong Nhân dân về đường lối lãnh đạo của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Nguy hiểm hơn khi chúng tung lên mạng xã hội thông tin về những vấn đề, sự kiện có thật, nhưng đan cài vào đó những ý tứ suy diễn chủ quan, sau đó dùng tài khoản ảo để tự động đưa ra không ít bình luận có nội dung tương đồng hoặc nhất trí với nội dung suy diễn đó. Thủ đoạn chống phá này  không nhắm vào việc phủ nhận sự thật một cách trực tiếp như trước đây vốn rất dễ bị cộng đồng nhận diện và bác bỏ, mà chúng đưa ra những vấn đề đang tồn tại hoặc mới nảy sinh trong thực tiễn của đất nước, từ đó hàm hồ nhận định một cách chủ quan về nguyên nhân, hậu quả, đưa ra giải pháp có vẻ “vì dân, vì nước”, làm cho cộng đồng người dùng mạng xã hội nhìn nhận sự thật một cách méo mó, phiến diện.  Thủ đoạn này dựa trên một quy luật rất phổ biến trong tâm lý của nhiều người: Khi tiếp cận một chuỗi thông tin mà đa số là đúng, não bộ sẽ dễ dàng chấp nhận những thông tin sai lệch được cài cắm khéo léo ở cuối của chuỗi thông tin đó. Màn mở đầu thường là những số liệu chính xác từ công bố, phát ngôn của các cơ quan chức năng, hoặc từ những vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gây bức xúc dư luận mà báo chí chính thống đã đưa tin. Chúng coi đây là nguồn tư liệu hoàn hảo để gây dựng lòng tin ban đầu đối với người dùng mạng xã hội, tạo ra cảm giác rằng tác giả là người trung thực, am hiểu thực tiễn, tâm huyết với đất nước, dám “nhìn thẳng sự thật”, “nói đúng sự thật”. Đây là bước đầu tiên của một quy trình nguy hiểm nhằm dẫn dắt dư luận, điều hướng nhận thức theo ý đồ chống phá đã được tạo lập từ trước. Sự hiểm độc thực sự nằm ở những nội dung suy diễn sau mỗi video, hình ảnh, bài viết được tung lên mạng xã hội. Sau khi dẫn dắt người đọc bằng những thông tin phản ánh về những bất cập, hạn chế của đất nước, chúng thực hiện bước “bẻ lái” tư tưởng bằng lối suy diễn rất tinh vi. Đây là nội dung then chốt mà các thế lực phản động, thù địch muốn truyền tải để làm thay đổi bản chất vấn đề. Không khó để nhận ra đó là lối ngụy biện, đánh tráo khái niệm, lấy hiện tượng quy vào bản chất, lấy bộ phận để phủ định cái toàn thể. Điều nguy hiểm làm công chúng dễ chấp nhận cái sai là những nhận định mang tính chủ quan, phiến diện đó không bao giờ tung lên mạng xã hội một cách đơn độc, mà luôn đi kèm với những sự kiện có thật, những số liệu, hoặc những hạn chế, thiếu sót đã được Đảng, Nhà nước ta công khai, thẳng thắn thừa nhận; các thế lực phản động, thù địch coi đó là “bằng chứng” không thể chối cãi, khiến việc nhận diện, phản bác và đấu tranh trở nên vô cùng khó khăn, nhất là đối với quần chúng Nhân dân. Nếu người dùng mạng xã hội không có nhãn quan chính trị và cách nhìn nhận vấn đề khách quan, toàn diện, họ rất dễ rơi vào trạng thái bán tín bán nghi về vấn đề được đưa ra. Đây là một cách thức thao túng tư tưởng rất âm thầm nhưng hậu quả lại cực kỳ nguy hại, là căn nguyên của “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nhận thức, tư tưởng, hành động của cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Mục đích của thủ đoạn chống phá trên là giăng “bẫy thông tin” để tấn công vào nhận thức, tư tưởng cộng đồng, làm “nền” tiến tới thực hiện một âm mưu thâm độc hơn: Phá hoại niềm tin xã hội, gây tâm lý nghi kỵ trong Nhân dân vào Đảng và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, kích động hình thành tư tưởng phủ nhận vai trò lãnh đạo và từ bỏ nền tảng tư tưởng của Đảng. Chất xúc tác mà các thế lực phản động, thù địch lợi dụng để thực hiện là tâm lý tò mò cùng sự bức xúc của người dân trước hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của một số cán bộ, đảng viên, nhất là những cá nhân giữ các chức vụ cao trong bộ máy công quyền, đã từng được Nhân dân tín nhiệm. Sau khi những cá nhân này bị Đảng ta kỷ luật thích đáng, và các cơ quan chức năng điều tra, xét xử công khai, các thế lực phản động, thù địch ngay lập tức tung ra các bản tin dẫn lại từ các báo, đài chính thống của Đảng, Nhà nước rồi đan cài vào đó những nội dung chống phá đã được lên kịch bản từ trước. Bên dưới mỗi bài viết, video là hàng nghìn bình luận từ các tài khoản ảo bàn tán, quy chụp, xuyên tạc, cho rằng Đảng ta đang "đấu đá phe cánh", "thanh trừng nội bộ". Những âm mưu đen tối này làm không ít người hoài nghi, hoang mang, suy giảm niềm tin vào Đảng và sự quản lý, điều hành của Nhà nước. Thậm trí nhiều người - trong đó có cả cán bộ, đảng viên hưu trí và giới trẻ, vì muốn chứng tỏ mình là người am tường thế sự đã mang những thông tin độc hại này để bàn tán trong các buổi trò chuyện ở quán cóc vỉa hè, trên bàn nhậu, vô tình tuyên truyền, “nối giáo” không công cho các thế lực chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.

Thiết bị số và công nghệ AI: Sự kết hợp tinh vi để điều hướng dư luận

Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên mà công nghệ AI có thể tạo ra hàng nghìn thông tin, bao gồm hình ảnh, video, bài viết, bình luận trên môi trường mạng trong một thời gian rất ngắn. Lợi dụng sự phát triển này của công nghệ, các hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước ta đã được các thế lực phản động, thù địch, cơ hội chính trị nâng cấp lên thành những phương thức mới hết sức tinh vi, xảo quyệt. Nếu như trước đây, những phương thức cũ chỉ có thể phát tán thông tin qua đài phát thanh tầm xa, truyền đơn thủ công, hoặc qua sách báo in, thì ngày nay, không gian mạng đã trở thành một trận địa nguy hiểm hơn. Với sự hỗ trợ đắc lực của công nghệ AI và thiết bị số hiện đại, các thế lực phản động, thù địch đã biến mạng xã hội từ một công cụ kết nối thành mặt trận tuyên truyền để điều hướng dư luận theo kịch bản chống phá của chúng. Những cá nhân đảm nhiệm vai trò chống phá không cần nhiều thời gian để tạo ra những nội dung xấu độc, chúng cũng không cần được nhiều người yêu mến, tung hô, ủng hộ trên mạng; chỉ cần có một tư tưởng thù hằn, hậm hực trước những thành tựu của đất nước, một thái độ luôn sẵn sàng phá hoại khi có thời cơ, mọi chuyện đã có AI lo. Thủ đoạn tinh vi chúng thường sử dụng để điều hướng dư luận là lợi dụng cơ chế hoạt động của các thuật toán ưu tiên tương tác trên các nền tảng mạng xã hội. Bằng cách sử dụng các “nông trại điện thoại” (fone farm) và mạng lưới tài khoản ảo được lập trình tự động kết hợp với công nghệ AI, chúng có thể đẩy một thông tin tiêu cực đạt hàng chục ngàn lượt thích (like), chia sẻ (share), bình luận (comment) chỉ trong vài phút. Khi thuật toán của các nền tảng mạng xã hội nhận thấy một nội dung có tương tác tăng vọt, nó sẽ tự động đánh giá đó là thông tin giá trị nên tiếp tục ưu tiên hiển thị lên trang chủ của hàng nghìn người dùng khác. Khi người dùng mạng xã hội thấy một luồng thông tin xuất hiện liên tục, kèm theo nhiều bình luận có vẻ như đồng thuận, họ sẽ dễ dàng lầm tưởng rằng đó chính là xu hướng chung của xã hội, là "tiếng nói chung” của Nhân dân, mà không hề biết rằng mình đang bị điều hướng nhận thức, tư tưởng bởi một kịch bản công nghệ đã được tính toán đến từng chi tiết.

Đi sâu hơn vào mặt tâm lý và kỹ thuật, thủ đoạn này còn tạo ra những hệ lụy vô cùng nguy hiểm. Khi người dùng nhấn vào xem hoặc bình luận một thông tin xấu độc, phản động, thuật toán AI sẽ liên tục gợi ý những nội dung có cùng giọng điệu trong những lần truy cập sau, đưa người dùng mạng xã hội vào một không gian mạng toàn những thông tin tiêu cực, khiến họ bị bủa vây bởi các quan điểm lệch lạc, dần dần họ mất đi khả năng tiếp nhận những thông tin khách quan, tích cực từ báo chí chính thống. Mặt khác, nếu có bất kỳ ai lên tiếng đấu tranh phản bác sẽ ngay lập tức gặp phải sự tấn công từ các tài khoản ảo bằng những lời bình luận cực đoan, tạo ra một áp lực tinh thần nặng nề lên những người muốn đấu tranh phê phán cái sai, bảo vệ cái đúng. Không ít người sợ bị "ném đá" trên mạng nên chọn cách im lặng, thấy đúng không dám bảo vệ, thấy sai không dám đấu tranh. Khi nhiều người dùng mạng xã hội chọn cách an toàn như vậy, những thông tin cực đoan, mang nặng tư tưởng chống phá Đảng, Nhà nước ta sẽ có cơ hội lây lan ra cộng đồng, hoặc biến những thông tin sai thành "sự thật hiển nhiên" được số đông thừa nhận. Mục đích cuối cùng của các thế lực phản động, thù địch là dẫn dắt dư luận theo hướng tiêu cực, tạo ra một bức tranh xã hội bi quan, thất vọng, nghi ngờ, từ đó gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, làm suy yếu sức mạnh tinh thần, niềm tin của Nhân dân vào Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa.

Thời gian qua, các thế lực phản động, thù địch ở nước ngoài đã ráo riết áp dụng chiêu trò trên. Ngay trước thềm kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, chúng phát tán lên mạng xã hội nhiều bài viết về vấn đề nhân sự trong bộ máy Nhà nước, kèm theo đó là hàng nghìn bình luận tiêu cực, làm cho người đọc có cảm giác rằng “số đông đang phản đối”, "toàn dân đang bất mãn". Gần đây nhất, khi cả nước quyết liệt triển khai các dự án giao thông, kinh tế trọng điểm, trên trang facebook của một số đối tượng phản động như Lê Trung Khoa, Nguyễn Văn Đài và của tổ chức khủng bố và phản động Việt Tân đã đăng hàng loạt bài viết phản ánh về chủ trương của Đảng và chỉ đạo của Chính phủ, đan cài vào đó là thông tin xuyên tạc về chính sách đền bù, tái định cư của Nhà nước và các địa phương, thổi phồng những nguy cơ, rủi ro, cố tình lờ đi ý nghĩa chiến lược, vai trò quan trọng của các dự án. Những bài viết trên thu hút hàng nghìn bình luận, trong đó không ít những bình luận tung hô, ủng hộ, kích động Nhân dân đứng lên chống đối Đảng, Nhà nước. Bên cạnh những bình luận từ tài khoản thật của các phẩn tử xấu, có nhiều bình luận do chatbot AI tự động tạo ra nhằm thu hút người dùng vào bình luận hùa theo để chiếm lĩnh khoảng trống thông tin, lừa bịp dư luận. Một số người do thiếu hiểu biết, hạn chế về tư duy phản biện đã bình luận “tát nước theo mưa”, chia sẻ phát tán những hình ảnh, video, bài viết trên, gây khó khăn cho việc bóc gỡ, xử lý của cơ quan chức năng.

Tư duy phản biện: Khắc tinh của chiêu trò “giăng bẫy thông tin, điều hướng dư luận”

Trong môi trường mạng xã hội, thông tin do các thế lực phản động, thù địch phát tán được thiết kế để đánh vào cảm xúc, tâm lý của con người nhằm kích thích hành vi bình luận hoặc chia sẻ tức thì. Vì vậy, việc rèn luyện và thực hành tư duy phản biện khi tiếp cận thông tin trên mạng xã hội là giải pháp hữu hiệu để phá bẫy thông tin, điều hướng dư luận theo ý đồ của các tổ chức, cá nhân có tư tưởng, hành vi chống phá đất nước. Khi tiếp cận một thông tin trên mạng xã hội, thay vì lập tức bình luận, chia sẻ, gửi đường link cho người khác, mỗi người cần tự đặt ra những câu hỏi nhằm thẩm định lại vấn đề: Nguồn tin này đến từ đâu? Có phải từ cơ quan báo chí chính thống hay chỉ là một tài khoản cá nhân nặc danh? Tại sao thông tin đó lại xuất hiện vào thời điểm này? Nội dung này có phiến diện, cố ý bỏ qua cách nhìn tổng thể hay không? Trả lời những câu hỏi trên giúp người dùng mạng xã hội không bị các thế lực thù địch dẫn dắt nhận thức, thao túng tâm lý, từ đó âm mưu điều hướng dư luận của chúng cũng thất bại.

Trong bối cảnh hiện nay, khi nền tảng tư tưởng của Đảng đang bị các thế lực phản động, thù địch tấn công trực diện, mỗi cán bộ, đảng viên phải mẫu mực về tư duy phản biện ngay tại cơ sở. Việc tiếp nhận, xử lý thông tin cần thực hiện đúng trách nhiệm của cán bộ, đảng viên như trong Quy định số 19-QĐ/TW  ngày 08/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương “về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng”,  đó là “ phân tích thông tin khách quan, khoa học, không chạy theo dư luận, không né tránh vấn đề phức tạp nảy sinh từ thực tiễn…”. Khi  thấy bạn bè, đồng nghiệp, người thân, Nhân dân nơi công tác, sinh sống có nhận thức sai, mang tin đồn thất thiệt, thông tin sai trái, phản động ra để bàn tán, mỗi cán bộ, đảng viên cần khéo léo uốn nắn, giải thích, phản biện, đồng thời dám đối mặt đấu tranh phản bác cái sai, bảo vệ cái đúng, kiên quyết không nhường trận địa tư tưởng trên không gian mạng cho các thế lực phản động, thù địch. Chủ động giải thích để mọi người hiểu rằng, việc phát tán thông tin thiếu kiểm chứng không chỉ là hạn chế về kỹ năng của cá nhân trong kỷ nguyên số, mà còn là hành vi vi phạm pháp luật, gây nguy hiểm cho xã hội, tạo ra cơ hội để các thế lực phản động, thù địch, phần tử xấu phá hoại hòa bình, ổn định của đất nước.

Tóm lại, trong kỷ nguyên số, công nghệ hiện đại không tự gây tổn hại cho lợi ích quốc gia, dân tộc, nó chỉ thực sự nguy hiểm khi được điều khiển bởi những thế lực ẩn danh với ý đồ đen tối. Việc nâng cao kỹ năng phản biện, giữ vững bản lĩnh, tiếp nhận thông tin một cách khôn khéo và tỉnh táo chính là phương thức để vô hiệu hóa chiêu trò “giăng bẫy thông tin, điều hướng dư luận” của các thế lực phản động, thù địch trên không gian mạng./.