Cuộc điện thoại lúc nửa đêm

0 giờ 15 phút ngày 8/6/2016, Đại úy Nguyễn Văn Tài nhận được cuộc điện thoại từ Đại tá Võ Thành Vinh, Viện trưởng Viện Hóa học - Môi trường Quân sự, chuẩn bị quân tư trang, lập tức lên đường thực hiện nhiệm vụ giúp nhân dân địa phương đưa thi thể những nạn nhân đào vàng tại hang Nước, tỉnh Thanh Hóa. Nhận nhiệm vụ đột ngột ngay trong đêm khiến gia đình anh có phần lo lắng. Gấp rút chuẩn bị đồ đạc, Nguyễn Văn Tài động viên vợ con rồi nhanh chóng lên đường.

2 giờ sáng, Nguyễn Văn Tài cùng tổ công tác của Binh chủng hóa học do Đại tá Nguyễn Văn Miền-Phó tham mưu trưởng Binh chủng Hóa học chỉ huy cơ động đến vị trí người dân bị nạn. Bá Thước là một huyện miền núi phía tây tỉnh Thanh Hóa. Nơi đây núi rừng bạt ngàn, địa hình hiểm trở, đi lại khó khăn. Gần 3 giờ đồng hồ hành quân bằng xe ô tô, tổ công tác đến được huyện Bá Thước. Sau đó, đoàn lại tiếp tục hành quân bộ xuyên rừng, vượt núi. Trên đường đi, mọi người tranh thủ bàn bạc các phương án cứu hộ. Anh Tài truyền lại kinh nghiệm cho mọi người qua chuyến công tác cuối năm 2012, đầu năm 2013, khi anh trực tiếp tham gia cứu hộ vụ sập mỏ vàng ở huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng.

Đầu giờ chiều 8/6, đoàn công tác đến được hiện trường. Lúc này, các cơ quan, đoàn thể, nhân dân địa phương có mặt rất đông. Sự việc đã diễn biến sang ngày thứ 3. Hàng trăm người thấp thỏm, mệt mỏi đứng ngồi vạ vật dưới gốc cây, mỏm đá; không khí tang tóc, ảm đạm bao trùm. Nguyễn Văn Tài đi một vòng quanh khu vực hang Nước. Anh bắt gặp những khuôn mặt thất thần, thẫn thờ tựa vào những phiến đá, gốc cây, chẳng biết là mê hay tỉnh. Hang Nước là hang có trữ lượng vàng lớn nhất trong hệ thống hang Kịt. Ở khu vực này, trước kia đã có nhiều trường hợp tử vong do khai thác vàng. Ba ngày trôi qua, chưa tìm được phương án khả thi đưa nạn nhân mắc kẹt ở trong hang ra ngoài. Người thân của những nạn nhân đã cạn sức, ánh mắt mòn mỏi, lo âu nặng trĩu. Họ đã ở đỉnh điểm của sự tuyệt vọng, không còn hơi để gào khóc trong niềm đau đớn tột độ" -Tài xúc động chia sẻ.

Trò chuyện với người dân địa phương, anh Tài được biết, hang Nước sâu khoảng 90-100m, có hai đoạn nút thắt cổ chai, đường kính của hang rộng hơn thân người một chút. Trong hang, đá tai mèo lởm chởm, nhọn hoắt. Mùa mưa, đường vào hang trơn trượt. Qua thông tin thu thập, Tài cùng tổ công tác đưa ra nhận định nạn nhân bị ngạt do khí độc và chuẩn bị các phương án giải quyết.

Ba lần vào hang tử thần

Anh Dụng xuống hang cứu người nhưng không may cũng gặp nạn nên tâm lý mọi người rất hoang mang, sợ hãi. Để đưa được nạn nhân ra ngoài cần phải xác định rõ loại khí độc, nồng độ khí độc, đường đi, ngóc ngách trong hang. “Khi bắt gặp ánh mắt thất thần, tuyệt vọng của người dân, nhất là người nhà của nạn nhân, tôi đã quyết định xung phong xuống hang để trinh sát” - Tài kể lại. Sau khi họp bàn, tổ công tác đưa ra quyết định. Ống dẫn khí được đưa xuống hang, Nguyễn Văn Tài sử dụng bộ đàm, mang khí tài phòng hóa xuống hang trinh sát. Lo sợ tình huống xấu có thể xảy ra, tổ công tác đưa anh Tài con dao, phòng trường hợp xấu thì cắt ống dây để lấy ô-xi leo lên.

Hang Nước tối đen như mực, nhiều mỏm đá sắc nhọn nhô ra, trơn trượt. Càng xuống sâu, máy báo mức độ khí độc tăng dần. Địa hình hang Nước rất phức tạp, chỉ rộng đủ một người. Đến lưng chừng, bộ đàm chập chờn, anh Tài được lệnh quay trở lên miệng hang.

Trời về chiều, mưa xối xả, dòng nước chảy mạnh dốc vào hang. Đợi hơn một giờ, mưa ngớt dần, Tài tiếp tục đu dây xuống hang trinh sát. "Xuống được khoảng 50m thì mất liên lạc với đồng đội ở trên, tôi leo trở lại khoảng 10m để liên lạc. Khi tôi lên, mọi người rất lo lắng, tưởng rằng đã có chuyện gì xảy ra" - Nguyễn Văn Tài kể. Lúc này, trời đã tối nên mọi công việc phải dừng lại.

Tận dụng lán che của phu vàng, đêm hôm đó, mọi người ngủ lại trong rừng. "Bà con có người mang đến cho chúng tôi nắm xôi và ít muối, cả đội ăn ngon lành" - anh Tài chia sẻ. Tất cả cùng trao đổi, chuẩn bị phương án cho ngày mai. Quyết tâm phải đưa được các nạn nhân mắc kẹt ra khỏi hang.

Sớm hôm sau, trời hửng nắng, Ban chỉ đạo cứu nạn quyết định sử dụng điện thoại hữu tuyến thay bộ đàm, dùng máy công suất lớn bơm ô-xi vào trong hang. Nguyễn Văn Tài tiếp tục đu xuống hang trinh sát. 10 giờ 30 phút, Tài trở lên báo cáo, mức độ khí độc đã trong mức an toàn, đủ ô-xi để làm việc trong 1,5-2 tiếng. Công việc đưa những thi thể lên lập tức được triển khai. Trong khoảng thời gian gần 6 giờ, tổ công tác cùng những người dân đã đưa được 2 thi thể nạn nhân đào vàng còn lại ra ngoài.

Chia tay chúng tôi, anh Tài tiễn chân ra ngoài cổng, xúc động chia sẻ: "Khi thấy thi thể của chồng được đưa lên, một người vợ khóc than rền rĩ. Trong tiếng nấc tủi, chị vẫn cảm ơn chúng tôi đã đưa chồng chị về chôn cất với tổ tiên, không phải nằm đơn độc nơi rừng sâu, nước độc. Thắp một nén tâm nhang cho những nạn nhân xấu số, chúng tôi mong rằng sẽ không bao giờ phải chứng kiến hoàn cảnh đau thương tương tự như vậy”.

Đoàn cán bộ của Binh chủng Hóa học tham gia cứu nạn tại Bá Thước, Thanh Hóa

Được biết, ngày 5-6, tại hang Nước, anh Khà Văn Ngôn và anh Khà Văn Huyền xuống hang để sửa máy đào vàng. Trong lúc sửa, 2 anh bị ngạt khí. Anh Ngôn cố bò lên cửa hang hô hoán mọi người xuống cứu anh Huyền. Anh Phạm Văn Dụng bèn xuống cứu anh Huyền nhưng cũng bị ngạt khí, mắc kẹt bên dưới. Ngày 6-6, anh Bùi Văn Mẫn xuống hang cứu anh Huyền và anh Dụng nhưng cũng bị ngạt khí không thể trở về. Sáng 8-6, thi thể anh Mẫn được đưa ra ngoài. 9-6, thi thể của anh Huyền và anh Dụng được đưa lên. Sau khi tìm thấy thi thể 3 phu vàng xấu số, ngày 10-6, lực lượng công binh đã đánh sập hang Nước