Các loại nấm độc phần lớn được xác định theo kinh nghiệm, mặc dù có một số sách hướng dẫn, hoặc đơn giản xác định bằng cách cho súc vật ăn. Người ta phân loại nấm dựa theo độc chất có trong nấm và các triệu chứng lâm sàng do ngộ độc loại nấm đó gây ra. Tuy nhiên, thực tế thì trong phần lớn các trường hợp, việc xác định nấm và độc tố là rất khó. Theo số liệu của các trung tâm chống độc tại Mỹ, xác định loại nấm một cách chính xác chỉ thực hiện được ở 3,4% các trường hợp. Tuy nhiên, thậm chí không xác định chính xác được loại nấm và độc tố, dựa vào biểu hiện lâm sàng cũng vẫn áp dụng các biện pháp điều trị hiệu quả. Tại Việt Nam, việc chẩn đoán ngộ độc nấm thường chủ yếu dựa vào dịch tễ học, thời gian xuất hiện triệu chứng sau khi ăn nấm và các biểu hiện lâm sàng do điều kiện trang thiết bị phục vụ chẩn đoán còn hạn chế.

Về chẩn đoán lâm sàng có hai nhóm chính:

Nhóm 1: nấm độc có triệu chứng sớm trong 6 giờ sau khi ăn (ít nguy hiểm). Có thể có triệu chứng muscarin: tăng tiết nước bọt, phế quản, tiêu chảy, co đồng tử. Nếu chất độc nấm là coprin thì triệu chứng ngộ độc xuất hiện sớm trong vòng 30 phút: nôn, tiêu chảy, rối loạn nhịp tim. Chất độc nấm là psilocybin gây ra ảo giác hay kích thích dạ dày ruột, yếu mệt, đau bụng, sốt, giãn đồng tử, co giật.

Nhóm 2: nấm độc có triệu chứng xuất hiện sau ăn từ 6 giờ - 40 giờ , trung bình là 12 giờ (nhóm này nguy hiểm và tỉ lệ tử vong cao). Nấm có độc tố amatoxin, monomethylhydrazin thì xuất hiện triệu chứng từ 6 – 12 giờ sau ăn: nôn, tiêu chảy có thể giống tả kéo dài 2 - 3 ngày gây mất nước điện giải , trụy mạch, đau thắt bụng, co giật, tan máu, suy gan do viêm gan nhiễm độc có thể dẫn đến hôn mê gan, methemoglobin…. Nấm có độc tố allenic nocleucin, orellanin: xuất hiện triệu chứng từ 1 - 12 ngày sau ăn, gây ra suy thận cấp do viêm kẽ ống thận cấp.

Một số biện pháp sơ cấp cứu khi ngộ độc nấm: Gây nôn (bằng biện pháp cơ học) trong vòng vài giờ sau ăn nấm (tốt nhất trong giờ đầu tiên). Nếu bệnh nhân là người trên 2 tuổi, tỉnh táo, chưa nôn nhiều thì cho bệnh nhân uống nước và gây nôn. Sau đó:

- Uống than hoạt: liều 1gam/kg cân nặng người bệnh.

- Cho người bệnh uống đủ nước, tốt nhất là dùng oresol

- Nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

- Nếu người bệnh hôn mê, co giật: cho người bệnh nằm nghiêng.

- Nếu người bệnh thở yếu, ngừng thở: hà hơi thổi ngạt hoặc hô hấp nhân tạo bằng các phương tiện cấp cứu có tại chỗ.

Sau đó đưa người bị ngộ độc nấm đến điều trị tại bệnh viện theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Cách đề phòng tốt nhất là chúng ta không ăn các loại nấm dại khi chưa xác định được độc tính của chúng.

Nấm đỏ (Amanita muscaria)

Nấm mụn trắng (Amanita pantheria)

Nấm mực (Coprinus atramentarius)

Nấm độc tán trắng

Nấm độc tán trắng hình trứng

Nấm phiến đốm chuông

Nấm mũ khía