728 x 90

Bộ đội Hóa học tham gia bảo vệ môi trường góp phần kết hợp nhiệm vụ quốc phòng với kinh tế

  • Thứ sáu, 29/11/2019 - 1:47 chiều
  • Thiếu tướng Hà Văn Cử - Tư lệnh Binh chủng

Bài tham luận của đồng chí Thiếu tướng Hà Văn Cử - Tư lệnh Binh chủng tại Hội thảo khoa học: “Phát huy vai trò nòng cốt của Quân đội anh hùng, xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh”, do Bộ Quốc phòng phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức ngày 29/11/2019 tại Hà Nội

Trước yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, ngày 19 tháng 4 năm 1958, Binh chủng Hóa học được thành lập, đánh dấu bước phát triển mới của Quân đội nhân dân Việt nam trên con đường tiến lên chính quy, hiện đại. Ngay sau khi ra đời, Bộ đội Hóa học đã thực hiện tốt vai trò nòng cốt trong chỉ đạo, hướng dẫn và trực tiếp làm công tác phòng chống vũ khí hủy diệt lớn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Từ sau năm 1975 đến nay, Bộ đội Hóa học đã tích cực thu gom, xử lý nhiều loại vũ khí hóa học của đế quốc Mỹ để lại sau chiến tranh, xử lý nhiều vùng đất bị ô nhiễm, trả lại môi trường an toàn, trong sạch cho nhân dân tiếp tục sản xuất, xây dựng cuộc sống mới. Đặc biệt, trong thời kỳ đổi mới, Binh chủng đã làm tốt chức năng tham mưu, đề xuất với Đảng, Nhà nước về nhiệm vụ xử lý chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh, xử lý các sự cố ô nhiễm môi trường, đóng góp quan trọng vào bảo vệ môi trường sinh thái quốc gia, phục vụ nhiệm vụ kết hợp quốc phòng với kinh tế thời kỳ hội nhập, phát triển toàn diện đất nước, với những kết quả nổi bật là:

  1. Thực hiện nhiệm vụ xử lý chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh, ngăn chặn và giảm thiểu sự tàn phá của chất độc đối với hệ sinh thái và sức khỏe con người, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế, xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, tạo môi trường hòa bình, ổn định để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, quân đội Mỹ đã sử dụng trên 80 triệu lít chất độc diệt cây, trong đó 61% là chất da cam, chứa 366kg chất độc dioxin cùng với trên 9000 tấn chất độc CS rải xuống miền Nam Việt Nam; gây ra thảm họa nặng nề đối với môi trường sinh thái và sức khỏe con người: Trên 3,6 triệu hec-ta rừng bị hủy diệt, 4,8 triệu người bị phơi nhiễm chất độc da cam/dioxin trong đó có hơn 3 triệu người là nạn nhân. Chiến tranh đã lùi xa hơn 40 năm, song hậu quả của nó đến ngày nay vẫn rất nặng nề; ảnh hưởng lớn nguồn lực lao động và các vấn đề xã hội... Vì vậy, khắc phục hậu quả chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh càng trở lên bức thiết.

Được Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ khắc phục hậu quả chất độc tồn lưu sau chiến tranh, Binh chủng Hóa học đã chủ động, tích cực nghiên cứu, cung cấp những luận cứ khoa học, tham mưu, đề xuất với Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng về các chủ trương, giải pháp, các kế hoạch, chương trình; đề xuất lựa chọn công nghệ khả thi và hợp tác quốc tế trong khắc phục hậu quả chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh.

Từ năm 1996 đến nay, Binh chủng Hóa học đã thực hiện 19 dự án, nhiệm vụ xử lý chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh[1]. Kết quả đã điều tra, đánh giá, xác định các điểm ô nhiễm chất độc CS tồn lưu trên địa bàn 293 quận, huyện, thị của 34 tỉnh, thành phố; đã thu gom, xử lý triệt để trên 460 tấn chất độc CS, hàng trăm tấn vũ khí, phương tiện chứa chất độc CS; trên 85 tấn đạn dược khác; làm sạch 1.375m3 đất nhiễm. Xây dựng bản đồ số hóa các điểm tồn lưu chất độc đã được phát hiện và đã xử lý, làm cơ sở để chính quyền các cấp hoạch định chính sách phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh ở địa phương.

Đối với nhiệm vụ xử lý chất độc da cam/dioxin: Đã điều tra, khảo sát, đánh giá mức độ ô nhiễm tại các sân bay Tân Sơn Nhất, Biên Hòa, Đà Nẵng, Phù Cát, Nha Trang, Tuy Hòa, Phan Rang; kết quả đã phát hiện thêm một số khu vực nhiễm tại các sân bay Phù Cát, Đà Nẵng, Biên Hòa. Tại sân bay Biên Hòa, đã xử lý bằng phương pháp chôn lấp cô lập hơn 150.000m3 đất nhiễm chất độc da cam/dioxin (thuộc dự án XĐ-1, XĐ2). Tư vấn xây dựng phương án chống lan tỏa tạm chất độc da cam/dioxin khu vực Tây Nam đường băng sân bay Biên Hòa. Xử lý, chôn lấp 7.500m3 đất ô nhiễm chất độc da cam/dioxin tại sân bay Phù Cát. Chống lan toả tạm thời chất độc chứa dioxin tại sân bay Đà Nẵng và Giám sát công nghệ dự án “Xử lý môi trường ô nhiễm dioxin tại sân bay Đà Nẵng” do Quân chủng Phòng không - Không quân làm chủ đầu tư. Song song với việc thực hiện các dự án điều tra, xử lý chất độc hóa học tồn lưu, Binh chủng còn triển khai thực hiện 04 đề tài nghiên cứu lựa chọn công nghệ xử lý chất độc CS và chất da cam/dioxin và được áp dụng trong xử lý các “điểm nóng” ô nhiễm chất độc da cam/dioxin.

Kết quả thực hiện nhiệm vụ xử lý chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh của Binh chủng Hóa học có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển kinh tế, ổn định chính trị, xã hội của đất nước; củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và Quân đội. Đã đánh giá một cách tổng thể tình hình ô nhiễm chất độc hóa học trên các địa bàn, nhất là những địa bàn chiến lược quan trọng; từng bước tẩy độc, phục hồi môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, góp phần thực hiện mục tiêu giải quyết cơ bản hậu quả của chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh đối với môi trường và con người ở Việt Nam. Cải thiện môi trường đầu tư, tăng hiệu quả sử dụng đất, giúp các địa phương thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh. Cung cấp số liệu điều tra, khảo sát có độ tin cậy cao, làm cơ sở để Đảng, Nhà nước có chính sách phát triển phù hợp. Đồng thời khẳng định tinh thần vượt qua khó khăn, độc hại, nguy hiểm của cán bộ, chiến sỹ hóa học vì môi trường trong lành, vì hạnh phúc của nhân dân. Đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học của Binh chủng có thêm nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong áp dụng công nghệ và tiếp tục nghiên cứu, lựa chọn công nghệ khả thi xử lý chất độc hóa học tồn lưu phù hợp với điều kiện Việt Nam.

  1. Thực hiện nhiệm vụ xử lý sự cố hóa chất độc, phóng xạ, bảo vệ môi trường, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, ngành công nghiệp hóa chất có nhiều đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế của đất nước. Tuy nhiên, nhiều cơ sở hóa chất vẫn ở quy mô nhỏ, trang thiết bị lạc hậu, tiêu chuẩn an toàn chưa cao. Việc buôn bán, sử dụng một số hóa chất nguy hiểm chưa được kiểm soát chặt chẽ. Công tác quản lý, kiểm tra, phòng ngừa và ứng phó sự cố còn nhiều khó khăn bất cập… nên đã xảy ra các sự cố hóa chất độc, chất phóng xạ, hạt nhân, sinh học (CBRN) gây hậu quả rất lớn đến môi trường sinh thái, tính mạng và tài sản của nhân dân; làm ngưng trệ sản xuất; gây tâm lý hoang mang trong dân cư. Sự cố CBRN xảy ra dẫn đến ô nhiễm môi trường là vấn đề rất nhạy cảm, dễ dẫn đến mất ổn định về an ninh chính trị, kinh tế, xã hội... Vì vậy, việc chủ động ứng phó, khắc phục sự cố CBRN là vấn đề có ý nghĩa quan trọng cả về chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh.

Được Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ ứng phó sự cố CBRN; những năm qua, Binh chủng Hóa học đã thực hiện xuất sắc vai trò tham mưu xây dựng chiến lược bảo vệ môi trường trong quân đội và trực tiếp xử lý nhiều sự cố hóa chất độc, chất phóng xạ, bảo vệ môi trường. Điển hình là xử lý sự cố ô nhiễm môi trường do vỡ thùng hóa chất Clopicrin tại Nhà máy thuốc lá Thăng Long tháng 6-1988; xử lý ô nhiễm môi trường khu vực tiêu hủy trên 4 triệu mét pháo ở Bình Đà, Thanh Oai (Hà Tây cũ) tháng 01-1995; xử lý hóa chất độc hại do vỡ côngtennơ tại cảng Chùa Vẽ (Hải Phòng) tháng 11-1998; xử lý ô nhiễm môi trường và tiêu hủy hóa chất độc hại sau sự cố nổ hóa chất tại nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng năm 2011; khắc phục sự cố và xử lý môi trường ô nhiễm sau vụ nổ tại nhà máy Z121 năm 2013. Tham gia cứu hộ, cứu nạn ngạt khí độc trong hang đá tại huyện Nguyên Bình (Cao Bằng) năm 2012. Xử lý ô nhiễm môi trường do chôn lấp gà dịch H5N1 ở Chương Mỹ (Hà Tây cũ) năm 2004; xử lý ô nhiễm môi trường do chôn lấp lợn bị dịch tai xanh ở Thanh Hóa, Ninh Bình, Nam Định năm 2008. Tháng 4-2012 phối hợp với Cục Quân y và Quân khu 5 khảo sát đánh giá môi trường tại Ba Tơ (Quảng Ngãi) - Nơi có nhiều người dân mắc bệnh lạ chưa rõ nguyên nhân.

Điển hình nhất là xử lý sự cố hóa chất độc ngày 28-8-2019 tại Công ty Cổ phần Bóng đèn phích nước Rạng Đông (trên địa bàn Phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội). Ngay sau khi xảy ra sự cố, Binh chủng Hóa học đã chủ động liên hệ với các cơ quan chức năng của Thành phố Hà Nội và Bộ Quốc phòng nắm tình hình, chuẩn bị lực lượng, phương tiện sẵn sàng tham gia khắc phục hậu quả. Ngay sau khi nhận được đề nghị của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội và chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Binh chủng đã triển khai lực lượng trinh sát, lấy mẫu phân tích xác định hàm lượng chất độc phát tán ra môi trường và xây dựng phương án khắc phục. Từ ngày 12-9 đến ngày 05-10-2019, Binh chủng đã điều động lực lượng, phương tiện gồm 60 đồng chí, hàng chục phương tiện đặc chủng và các loại hóa chất chuyên dùng, phối hợp với các lực lượng tổ chức thu gom trên 11,3 tấn bóng đèn huỳnh quang bị cháy, 100 tấn chất thải nguy hại; tiêu độc 30.542m2 các công trình trong khu vực bị cháy, phun 3,7 tấn hóa chất chống phát tán thủy ngân trong quá trình thu gom; phun hóa chất bảo đảm an toàn trước khi vận chuyển trên 1.000 tấn chất thải nguy hại; tổ chức tiêu độc trên 6.000m2 mặt bằng nhà xưởng và bàn giao cho Công ty Rạng Đông, tổ chức quan trắc môi trường trước, trong và sau khi xử lý sự cố. Hình ảnh người chiến sỹ Hóa học với ý chí “thép”, trách nhiệm cao, chuyên môn giỏi, kỷ luật nghiêm, tác phong làm việc khoa học, trang thiết bị hiện đại ngày đêm lăn lộn với thời tiết khắc nghiệt, môi trường độc hại, nguy hiểm đã có sức lan tỏa lớn; từ chỗ dư luận nhân dân khu vực sự cố nói riêng, nhân dân cả nước nói chung hoài nghi, băn khoăn, lo lắng, nhưng sau khi chứng kiến việc làm của Bộ đội Hóa học, nhân dân đã tin tưởng, yên tâm trở lại cuộc sống, sinh hoạt bình thường. Một lần nữa, hình ảnh Bội đội Hóa học-Bộ đội Cụ Hồ lại tỏa sáng giữa thời bình; đồng thời khẳng định khả năng và trình độ của Quân đội nói chung, Bộ đội Hóa học nói riêng trong việc khắc phục sự cố hóa chất và bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, Binh chủng còn tiến hành phân tích, kết luận các mẫu hóa chất, chất phóng xạ ở Đồng Nai, Bình Định, Huế, Phú Yên, Hà Nội, Hòa Bình, Thành phố Hồ Chí Minh... góp phần ổn định dư luận và cuộc sống của nhân dân. Điển hình, tháng 8-2006 điều tra, thu hồi, tẩy xạ trên 10 tấn vật liệu nghi nhiễm xạ và kiểm tra 255 người trong vụ thất thoát nguồn phóng xạ tại phường Bạch Đằng (Hà Nội). Vụ ở Thừa Thiên - Huế năm 2007, có 57 người bị phồng rộp, phải đưa cấp cứu, dẫn tới sự hoảng loạn trên diện rộng, Binh chủng Hoá học đã phân tích, kết luận nguyên nhân gây hại và hướng dẫn địa phương quy trình xử lý, giúp địa phương ổn định tình hình.

Khắc phục sự cố CBRN, bảo vệ môi trường của Binh chủng Hóa học đã góp phần quan trọng vào việc giữ vững môi trường an ninh, an toàn để xây dựng, phát triển đất nước, củng cố quốc phòng và bảo vệ Tổ quốc. Bằng nghiệp vụ chuyên môn, phân tích khoa học, kết luận khách quan, chính xác các sự cố CBRN, Binh chủng Hóa học đã góp phần làm yên lòng dân trước các thông tin sai lệch, thổi phồng quá mức về ô nhiễm hóa chất độc, chất phóng xạ, gây hoang mang tâm lý nhân dân, mất ổn định sản xuất, sinh hoạt, học tập...

  1. Thực hiện nhiệm vụ quan trắc môi trường, điều tra đánh giá hiện trạng và đánh giá tác động môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế, bảo đảm sức khỏe nhân dân

Binh chủng đã chỉ đạo, tổ chức tốt việc quan trắc, cảnh báo môi trường hóa chất độc, phóng xạ tại các địa bàn như: Quảng trường Ba Đình, Sân bay Nội Bài, khu quân sự Sơn Tây-Hòa Lạc, các quân cảng, các cơ sở công nghiệp. Kiểm soát môi trường không khí 24/24 tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ....Khảo sát, điều tra hiện trạng phóng xạ môi trường tại các quân cảng và một số vùng kinh tế trọng điểm ven biển, huyện đảo Trường Sa; các xí nghiệp, bệnh viện, kho tàng, trường học trên địa bàn cả nước.

Tư vấn, đánh giá tác động môi trường (ĐTM) hơn 200 cơ sở công nghiệp và dự án đầu tư xây dựng, như: Khu công nghiệp Tây Bắc Đồng Hới (Quảng Bình), Khu công nghiệp Đình Trám (Bắc Giang), các Nhà máy thủy điện Trị An (Đồng Nai), Thác Mơ (Bình Phước), Khu công nghiệp Vũng Áng (Hà Tĩnh), Khu Công nghiệp Nội Bài, Khu công nghệ cao Láng-Hoà Lạc…Điều tra đánh giá hiện trạng và đề xuất các giải pháp bảo vệ môi trường đối với 150 đơn vị trên địa bàn 20 tỉnh, thành phố.

Các số liệu quan trắc diễn biến tác động hoá học, phóng xạ, đánh giá tác động môi trường của Binh chủng Hóa học giúp cho các địa phương, cơ quan chức năng, các doanh nghiệp chủ động trong đánh giá diễn biến chất lượng môi trường trên quy mô lớn; kịp thời cảnh báo nguy cơ ô nhiễm, suy thoái môi trường để đưa ra các biện pháp quản lý, quy hoạch, kế hoạch quản lý môi trường cũng như ngăn chặn, kiếm soát suy thoái môi trường; góp phần nâng cao trách nhiệm của các cơ quan quản lý, của chủ dự án trong việc bảo vệ môi trường.

Những năm tới, phát triển bền vững, tăng trưởng xanh trở thành xu hướng chủ đạo trên thế giới. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu ngày càng biểu hiện rõ hơn, sức tàn phá khốc liệt hơn. Một số nước bất chấp luật pháp quốc tế, gia tăng nghiên cứu, phát triển các kho vũ khí hóa học, hạt nhân cùng với các hoạt động buôn bán trái phép, sở hữu bất hợp pháp và mất cắp các nguyên liệu hạt nhân tiềm ẩn nguy cơ gây ra sự cố bức xạ không chỉ trong phạm vi một quốc gia mà còn ảnh hưởng đến toàn cầu. Việc buôn bán, vận chuyển, sử dụng các hóa chất độc hại trong sản xuất công nghiệp gia tăng... đe dọa đến an ninh, an toàn của các quốc gia.

Đối với nước ta, hoạt động sản xuất, kinh doanh, sử dụng hóa chất, các nguồn phóng xạ làm tăng nguy cơ xảy ra các sự cố đe dọa quốc phòng, an ninh quốc gia, an ninh lương thực, an ninh sinh thái cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của nhân dân. Việc khắc phục hậu quả chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh còn rất nặng nề. Vì vậy, nhiệm vụ xử lý chất độc tồn lưu sau chiến tranh, ứng phó sự cố CBRN, bảo vệ môi trường để phát triển đất nước là một nhiệm vụ cấp thiết, cần có sự chung tay, góp sức của các cấp, các ngành, của hệ thống chính trị và toàn dân, trong đó Bộ đội Hóa học cần phát huy vai trò làm nòng cốt, triển khai thực hiện quyết liệt, đồng bộ nhiều giải pháp cả trước mắt và lâu dài.

  1. Tiếp tục quán triệt, thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng về công tác khắc phục hậu quả chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh; ứng phó sự cố hoá chất độc, phóng xạ và thảm họa môi trường. Trong đó, quán triệt và thực hiện Quyết định số 651/QĐ-TTg ngày 01-6-2012 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “Kế hoạch hành động quốc gia khắc phục cơ bản hậu quả chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020”; Quyết định số 26/2016/QĐ-TTg ngày 01-7-2016 của Thủ tướng Chính phủ ban hành “Quy chế hoạt động ứng phó sự cố hóa chất độc”; Quyết định 884/QĐ-TTg ngày 16-6-2017 của Thủ tướng Chính phủ về ban hành kế hoạch ứng phó sự cố bức xạ và hạt nhân cấp quốc gia; Nghị định 177/2008/NĐ-CP ngày 14-11-2008 của Chính phủ về phòng thủ dân sự. Nghị quyết 689-NQ/QUTW ngày 10-10-2014 của Quân ủy Trung ương về phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, cứu hộ - cứu nạn đến năm 2020 và những năm tiếp theo; Quyết định số 2887/QĐ-BQP ngày 28-7-2014 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phê duyệt “Chiến lược bảo vệ môi trường của Bộ Quốc phòng đến 2020, tầm nhìn đến 2030”; Chỉ thị số 05/CT-BQP ngày 03-02-2017 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng “Về việc tổ chức thực hiện các dự án, chương trình khắc phục, xử lý chất độc hóa học/dioxin trong Quân đội”…Tham mưu, đề xuất và tham gia soạn thảo các văn bản quy phạm pháp luật về an toàn hóa chất và bức xạ hạt nhân nhằm quản lý, kiểm soát chặt chẽ các nguồn có nguy cơ gây ra sự cố; quản lý chặt chẽ các hoạt động buôn bán, vận chuyển, sử dụng các loại hóa chất độc hại, các nguồn phóng xạ sử dụng trong lĩnh vực đo lường, chế tạo, y tế, các cơ sở nghiên cứu...Đồng thời đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, phổ biến cho nhân dân các khu vực bị ảnh hưởng bởi chất độc hóa học tồn lưu các biện pháp phòng tránh, giảm thiểu tác động tiêu cực của chất độc tồn lưu, góp phần ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, phát triển kinh tế, văn hóa, nâng cao chất lượng cuộc sống.
  2. Tập trung xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao; đẩy mạnh nghiên cứu lựa chọn công nghệ nhằm nâng cao khả năng xử lý chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh; ứng phó sự cố hóa chất độc, phóng xạ, hạt nhân, bảo vệ môi trường sinh thái quốc gia. Xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ khoa học bảo đảm đủ về số lượng và chất lượng; chú trọng xây dựng cán bộ đầu ngành, chuyên gia giỏi, có trình độ chuyên môn sâu trong lĩnh vực hóa học, hạt nhân; ứng phó sự cố CBRN, xử lý chất độc tồn lưu và làm chủ, chuyển giao công nghệ xử lý ô nhiễm môi trường.

Xây dựng lực lượng chuyên trách làm nhiệm vụ xử lý chất độc tồn lưu sau chiến tranh, khắc phục sự cố CBRN, bảo vệ môi trường; lựa chọn những cán bộ, chiến sỹ có đủ tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức, sức khỏe, có ý thức tổ chức kỷ luật cao; được huấn luyện, bồi dưỡng trình độ chuyên môn sâu, được trang bị các loại khí tài, phương tiện ngày càng hiện đại. Đồng thời tham mưu, đề xuất về tổ chức, xây dựng lực lượng hóa học kiêm nhiệm và bồi dưỡng kiến thức về phòng chống vũ khí hủy diệt lớn ở các địa phương, các doanh nghiệp. Các Trung tâm Ứng cứu sự cố hóa chất độc, phóng xạ, hạt nhân và Đội Khắc phục hậu quả môi trường do Binh chủng Hóa học chỉ huy, quản lý được đầu tư trang thiết bị công nghệ hiện đại; đủ khả năng xử trí các tình huống phức tạp trên phạm vi cả nước và sẵn sàng tham gia khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa môi trường trong khu vực và quốc tế. Tập trung đầu tư về mọi mặt cho Trung tâm hành động quốc gia xử lý chất độc hóa học và môi trường (theo Quyết định số 761/QĐ-TTg ngày 21-6-2019 của Thủ tướng Chính phủ) để nâng cao năng lực nghiên cứu, quan trắc, xử lý chất thải nguy hại từ các sự cố hóa chất độc, phóng xạ, hạt nhân, sự cố môi trường phát sinh từ các hoạt động trong và ngoài Quân đội.

Tiếp tục nghiên cứu, lựa chọn công nghệ xử lý chất độc hóa học chứa dioxin  đáp ứng được yêu cầu vừa bảo đảm xử lý triệt để, vừa tiết kiệm chi phí, không để môi trường không khí, đất, nước bị ô nhiễm thứ cấp. Trên cơ sở kết quả của đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước “Nghiên cứu lựa chọn công nghệ xử lý triệt để dioxin trong đất và trầm tích phù hợp điều kiện Việt Nam” tiến hành thử nghiệm tại thực địa với quy mô khác nhau, nhằm hoàn thiện công nghệ để áp dụng rộng rãi xử lý triệt để đất, trầm tích ô nhiễm chất độc da cam/dioxin.

  1. Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị, địa phương trong điều tra, đánh giá, phát hiện và xử lý kịp thời các điểm ô nhiễm chất độc hóa học. Thường xuyên phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị trong và ngoài quân đội, các địa phương bị ảnh hưởng bởi chất độc hóa học nhằm trao đổi thông tin, tìm kiếm, xác định các địa điểm ô nhiễm, điều tra, đánh giá mức độ ô nhiễm, lập bản đồ, khoanh vùng, cảnh báo; phối hợp triển khai thực hiện các dự án, nhiệm vụ xử lý chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh cũng như trong xử trí các tình huống sự cố CBRN, bảo đảm tính thống nhất, nhịp nhàng, đúng chức năng, nhiệm vụ. Tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương thực hiện các giải pháp quản lý các cơ sở hóa chất, khu công nghiệp có nguy cơ xảy ra sự cố; quản lý, sử dụng đất, khu dân cư xung quanh khu vực bị ô nhiễm, đặc biệt là các “điểm nóng”. Đồng thời, tích cực tuyên truyền, giáo dục nhân dân về nguy cơ phơi nhiễm chất độc da cam/dioxin và các biện pháp phòng tránh; quy trình, biện pháp xử trí khi gặp sự cố hóa chất độc; xử trí kịp thời khi có tình huống xảy ra trên địa bàn.
  2. Chủ động nắm chắc tình hình, khảo sát, đánh giá nguy cơ xảy ra sự cố tại các cơ sở hóa chất, bức xạ trọng điểm, xây dựng kế hoạch ứng phó sự cố sát với tình hình thực tiễn; tổ chức huấn luyện, diễn tập nâng cao trình độ, khả năng ứng phó các sự cố hóa, sinh học, phóng xạ và thảm họa môi trư­ờng. Chủ động đề xuất và tham gia soạn thảo các văn bản quy phạm pháp luật nhằm quản lý, kiểm soát chặt chẽ các nguồn có nguy cơ gây ra sự cố, bảo đảm tính thống nhất chỉ huy, chỉ đạo, hiệp đồng ứng cứu, khắc phục, trong đó Bộ đội Hóa học làm nòng cốt. Tham mưu, đề xuất các giải pháp quản lý, bảo đảm an toàn các cơ sở hóa chất, các nguồn phóng xạ dùng trong y tế, kỹ thuật, đo lường. Đề xuất các biện pháp phòng ngừa, phát hiện sớm và chủ động ứng phó với các tác động phóng xạ bất thường có thể xảy ra, đặc biệt là các tình huống sự cố hạt nhân xuyên biên giới. Thực hiện đúng chức năng tham gia thẩm định, đánh giá tác động môi trường và quốc phòng-an ninh đối với các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật, các khu công nghiệp, các dự án phát triển kinh tế, xã hội và dân sinh.

Chủ động phối hợp chặt chẽ với địa phương, các cơ sở hóa chất, các cơ sở sử dụng nguồn bức xạ để khảo sát nắm tình hình, xây dựng kế hoạch ứng phó bảo đảm tính phòng ngừa, huy động được mọi nguồn lực theo phương châm “4 tại chỗ”. Nghiên cứu, dự kiến các tình huống có thể xảy ra để để bố trí lực lượng, phương tiện, ứng cứu người bị nạn, ngăn chặn, hạn chế hóa chất độc rò rỉ, chất phóng xạ phát tán ra môi trường; chỉ huy thống nhất, phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ các lực lượng, phương tiện, trang thiết bị…không để bị động, bất ngờ.

Coi trọng huấn luyện, diễn tập nâng cao năng lực tổ chức, chỉ huy, điều hành của chỉ huy các cấp trong ứng phó sự cố, cứu hộ, cứu nạn; huấn luyện lực lượng hóa học chuyên môn có trình độ toàn diện, chuyên sâu về cứu hộ, cứu nạn, ứng phó sự cố CBRN,  có ý thức tổ chức kỷ luật, khả năng cơ động nhanh, khai thác có hiệu quả các trang thiết bị, phương tiện hiện đại; có sức khỏe dẻo dai, bền bỉ, đủ sức hoạt động trong môi trường độc hại; có đủ khả năng trinh sát phát hiện, xác định nhanh loại hóa chất, nồng độ, mức độ tác hại; hướng dẫn các lực lượng khắc phục hậu quả, tổ chức tiêu độc, làm sạch môi trường. Huấn luyện lực lượng hóa học kiêm nhiệm những kiến thức cơ bản về ứng cứu, khắc phục sự cố CBRN, đủ khả năng làm nòng cốt ứng cứu, khắc phục hậu quả ban đầu.

  1. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong lĩnh vực xử lý chất độc da cam/dioxin và trong lĩnh vực ứng phó sự cố hóa chất độc, phóng xạ, hạt nhân. Tranh thủ các nguồn lực tài chính và công nghệ để xử lý triệt để chất độc hóa học chứa dioxin. Binh chủng đã và đang phối hợp chặt chẽ với các đối tác đến từ Nhật Bản, Hoa Kỳ, I-xra-en, Bỉ để thực hiện dự án thử nghiệm công nghệ xử lý triệt để đất, trầm tích nhiễm da cam/dioxin ở sân bay Biên Hòa. Trước mắt, triển khai thực hiện dự án hợp tác với Tập đoàn Shimizu (Nhật Bản) thử nghiệm công nghệ xử lý dioxin tại sân bay Biên Hòa và tiếp tục đề xuất thử nghiệm công nghệ xử lý triệt để đất nhiễm dioxin với các đối tác nhằm tìm kiếm công nghệ khả thi, phù hợp với điều kiện Việt Nam. Tìm hiểu mô hình tổ chức, phương pháp huấn luyện, diễn tập ứng phó sự cố CBRN; tiếp cận công nghệ thiết bị trinh sát, mạng lưới quan trắc; tích hợp công nghệ, xây dựng phần mềm quản lý; chế tạo thiết bị tiêu độc, tẩy xạ; khí tài phòng hóa cá nhân; hệ thống an ninh trong phòng chống tác nhân CBRN của các nước có nền khoa học công nghệ tiên tiến. Tranh thủ sự giúp đỡ của Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), Tổ chức cấm vũ khí hóa học (OPCW) và các tổ chức quốc tế để tăng cường tiềm lực bảo đảm an ninh, an toàn bức xạ quốc gia và ứng phó sự cố CBRN. Tích cực tham gia các đợt diễn tập, tập huấn về ứng phó sự cố hóa chất, tìm kiếm cứu nạn trong khu vực (ARDEX, FTX) để tăng cường giao lưu, học hỏi kinh nghiệm, nâng cao trình độ tổ chức, chỉ huy và ứng phó với các tình huống.

Kế thừa và phát huy truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng, hơn 60 năm qua, Binh chủng Hóa học đã không ngừng lớn mạnh, trưởng thành, lập nhiều chiến công xuất sắc, góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Trong thời kỳ đổi mới đất nước, Binh chủng Hóa học đã có nhiều đóng góp rất quan trọng trong sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, bảo đảm an toàn môi trường sinh thái để phát triển bền vững. Với trách nhiệm chính trị và trình độ chuyên môn, trang bị ngày càng hiện đại, Binh chủng Hóa học luôn nhận rõ chức năng, nhiệm vụ của minh trong công tác ứng phó sự cố CBRN và xử lý chất độc hóa học tồn lưu sau chiến tranh, góp phần quan trọng vào sự phát triển đất nước, tạo nên thành công tiêu biểu trong kết hợp nhiệm vụ quốc phòng với phát triển kinh tế.

1Tiêu biểu là các dự án: 1. Điều tra, đánh giá độ tồn lưu và khắc phục hậu quả chất độc CS trên địa bàn khu vực Tây Nguyên (Z4). 2. Điều tra, khảo sát, thu gom và xử lý chất độc CS trên địa bàn các tỉnh Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế thuộc Quân khu 4 (Z5). 3. Điều tra, khảo sát, thu gom và xử lý chất độc CS trên địa bàn Quân khu 5 (Z6). 4. Điều tra, khảo sát, thu gom và xử lý chất độc CS trên địa bàn các tỉnh thuộc Quân khu 7, 9 (Z7). 5. Xử lý chất độc CS tại khu vực 8, phường Bùi Thị Xuân, thành phố Quy Nhơn (Bình Định). 6. Điều tra, thu gom, xử lý chất độc CS tồn lưu trên địa bàn các tỉnh từ Quảng Trị đến Kiên Giang. 7. Thu gom, xử lý chất độc CS và đạn dược chứa chất độc CS tồn lưu sau chiến tranh trên địa bàn các tỉnh thuộc các Quân khu 4, 5, 7, 9. 8. Xử lý khu đất nhiễm chất độc hóa học chứa dioxin tại sân bay Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai (dự án XĐ-1). 9. Xử lý chất độc da cam/dioxin tại sân bay Biên Hòa giai đoạn 2 (dự án XĐ-2). 10. Điều tra đánh giá mức độ ô nhiễm chất độc da cam/dioxin do Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam tại 7 sân bay và đề xuất các giải pháp xử lý (dự án Z9). 11. Giám sát công nghệ dự án xử lý môi trường ô nhiễm dioxin tại sân bay Đà Nẵng. 12. Chống lan toả tạm thời chất độc chứa dioxin tại sân bay Đà Nẵng.

 

Thiếu tướng Hà Văn Cử - Tư lệnh Binh chủng

Tin tức

Liên kết

Video

Hình ảnh